24 Februarie 2013 Patensie

Hoe antwoord God op ons klagtes?

Habakuk 1:5-17; 2:1-20

Hoe anders is die antwoord van God dikwels nie. So anders as wat ons verwag. Soms wil ons uitroep: “Nie so nie Here! Nee dis nie die antwoord wat ons wil hoor nie.” Soms dink ons mos dat God glad nie gehoor het wat ons klagtes of vrae was nie. So asof Hy nie mooi verstaan het wat ons probeer sê het nie. Soms dink ons Hy antwoord glad nie omdat ons die antwoord wat Hy wel gee, nie wil aanvaar nie. Ja, God se antwoord is dikwels so anders, selfs skokkend en onbegryplik. Dit het Habakuk ook ervaar.

Habakuk het ernstig met die Here gepraat omdat wat hy beleef het, nie gerym het met wat hy geglo het nie. As hy so byna rasend en verwytend met God praat, ignoreer die Here hom nie. Hy raas ook nie met Habakuk nie. Die Here antwoord hom. Hy tree in gesprek met Habakuk...

Uit die eerste antwoord van die Here kom veral drie aspekte na vore. Die eerste is dat die antwoord van die Here inderdaad soms radikaal verskil van wat ons verwag.

 Habakuk het gekla oor die feit dat dit met die goddelose goed gaan en dat dit met die gelowiges sleg gaan. Hy het immers verwag dat die Here sal sê dat die goddelose  vernietig sal word en dat dit dan met die gelowiges sal goed gaan. Maar wat sê die Here? Hy sê dat die Galdeërs sal kom en die goddelose koning sal vernietig . Die ondergang van Jojakim was in lyn met die verwagting, maar die oorheersing van die Galdeërs pas nie. Hoe kan dit dan met die gelowiges goed gaan? Die Gladeërs ken God glad nie. Watter oplossing bied dit as een goddelose mag deur ‘n ander vervang word? En as hierdie goddelose mag nog ‘n vreemde volk is wat ander gode aanbid en bekend is vir sy wreedheid, onderdrukking, en godsdienstige onverdraagsaamheid, dan is dit mos nie ‘n aanvaarbare antwoord nie. In elk geval nie ‘n verwagte antwoord nie.

Dat God nie ‘n fout gemaak het in Sy antwoord nie is duidelik uit die gedetaileerde beskrywing van die optrede van die Galdeërs. Nee, God bedoel dit. Die Galdeërs sal kom, die koning uit die kussing lig, die land en stad verower en die inwoners onderwerp en in ballingskap wegvoer. Radikaal anders as wat verwag is en waarop gehoop is, is die antwoord van die Here.

Baie van ons sal kan saamstem dat die antwoorde wat die Here gee, soms radikaal anders is as wat ons verwag het of waarop ons gehoop het. Soms is dit so radikaal anders dat ons dit nie eens gehoor het as antwoorde van die Here nie.

Die tweede aspek wat hier na vore kom, is dat die Here in beheer is van die ganse geskiedenis. Destyds het die gelowiges gedink dat God veral met hulle besig is...Israel is die volk van God.Hy is besig met Sy volk en Sy land en Sy kinders. Nou sê die Here dat Hy die Galdeërs sal stuur, Hy is in beheer van die Galdeërs en al die magte en volke.

 Ons erken dit nie maklik nie, maar soms dink ons maar so. God is besig met ons. So asof Hy nie in beheer is van die hele wêreld is nie. Miskien dink ons dat die Here in beheer is van al die Christen volke, maar nie eintlik van die heidenvolke wat ander gode dien nie. Nee, Hy is in beheer van die hele aarde en ganse skepping. Niks staan buite Sy magsgebied nie.

Derdens is dit hier duidelik dat die antwoord van die Here onbegryplik is. Die Here antwoord Habakuk dat Hy die Galdeërs sal stuur en sê van hulle: “Vir hierdie sondige nasie is sy eie mag sy god (Hab. 1:11). Hoe kan God hulle gebruik om die ongelowige koning van sy volk te straf en die gelowiges te onderwerp en onderdruk? Habakuk en die gelowiges van sy tyd kon dit net nie verstaan nie. Vir ons is die antwoorde van die Here ook maar soms onbegryplik. Ons kan dit net nie verstaan nie. Dit maak nie vir ons sin nie. Dit sluit nie aan by wat ons glo nie. Ja, God se antwoorde is soms onbegryplik.

Nadat dit wat die Here geantwoord het, ‘n werklikheid geword het en die Galdeërs die volk met mag en geweld oorwin en onderwerp het, worstel Habakuk weer met God. Sy worsteling het dieselfde basis as die vorige keer, maar dis net soveel dieper. Die ellende is groter. Nou rym dit wat hy beleef nog minder met wat hy oor God geken en bely het.

 Habakuk bly egter die gelowige. Hy maak hom klaar vir die antwoord van die Here. Soos ‘n soldaat op die wagpos is hy gereed vir die antwoord. Habakuk 2:1 beklemtoon vir ons die verantwoordelikheid om ons voor te berei vir en in te stel op die antwoord van die Here.

Die tweede antwoord van die Here is minder skokkend as die eerste. Maar weer beantwoord die Here nie Habakuk se vrae direk en op die wyse wat hy sou verwag nie. Habakuk kry eers die opdrag om die antwoord van die Here neer te skryf. Dit moet hy groot doen sodat mense dit sommer in die verbygaan kan lees. Soos ‘n advertensiebord langs ‘n snelweg. Hierop staan die kernboodskap; “Wie nie reg gesind is nie, sal sy verdiende loon kry, maar wie reg doen, sal lewe omdat hy getrou bly(Hab.2:4). Paulus het dit later so verwoord: “die goddelose sal sekerlik sterf, maar die regverdige sal deur die geloof lewe.”

Dit word uitgestippel in die verse wat volg. In vers 5-8 wys die Here op die nutteloosheod van hoogmoed en rykdom. ‘n Hooghartige mens wat hom laat mislei deur sy rykdom sal nie in sy doel slaag nie. Die een wat dink hy is beter as ander, wat sy lewe daarop instel om skatte bymekaar te maak, sal diep ontnugter word. Dis mos die mense wat nooit genoeg kry nie en so gulsig soos die dood is. Hoe dikwels word dit nie in die bybel herhaal nie. Het Jesus nie self by herhaling teen hoogmoed en die bymekaarmaak van skatte gewaarsku nie? Hoe tragies dat dit vandag nog een van die kenmerke van ons gemeenskap is.Ons weet mos dat dit geen heil inhou nie en nie blywende geluk tot gevolg het nie. Tog is ons so hooghartig. Ons meet mekaar in besittings.

In verse 15-17 word die vergeefsheid van magsmisbruik skerp veroordeel. In Sy antwoord wys die Here daarop dat magsmisbruik lei tot val. Die heerser het volgens hierdie verse nie net mense nie, maar ook die natuur, omgewing en selfs diereryk uitgebuit, mishandel en msibruik. Dit het gelei tot sy diepe val en skandelike en eerlose ondergang.

Laastens antwoord die Here dat afgodediens vergeefs is. Daar is maar een God, die Here. Wie iets anders tot god verhef, skep self ‘n god wat nie bestaan nie. So ‘n handeling is sinloos. So ‘n god bestaan nie,en kan niks doen nie. Is dit nie iets wat ons moet leer nie? Ons skep so baie gode en rig ons lewens op hulle. Ons stel so baie dinge, en veral die materiële in die sentrum van ons lewe. Hier leer ons dat dit tevergeefs is.

Die antwoord van die Here word afgesluit met die woorde: “ Die Here is in Sy heilige tempel: almal op aarde moet in Sy teenwoordigheid stil wees!”(Habakuk2:20). God is daar. Hy leef. Hy regeer. Hy is in beheer! Almal moet stil wees voor Hom. In stille verwondering voor Hom staan. In stille verwondering leef...

10 Februarie 2013 Patensie

Getrouheid

Lukas 12:35-48, 16:10-12 en 19:11-27

Daar is ‘n noue verband tussen die woorde: vertrou, getrou en betroubaar. Almal het mos minstens die woord trou in gemeen. Ons kan iemand vertrou wat getrou en betroubaar is. As ons betroubaar is, sal ander ons vertrou. Die een kan nie sonder die ander nie. Waar getrouheid of betroubaarheid ontbreek, kan daar nie sprake van vetroue wees nie.

Dit geld nie net in die algemeen nie, maar in die besonder in en vir ons gesinne. Man en vrou sweer trou aan mekaar, behoort mekaar te vertrou omdat beide getrou en betroubaar is. Ouers en kinders moet betroubaar en getrou wees. Getrouheid, betroubaarheid en vertroue is hoekstene waarop die gesin gebou word en waarsonder die gesinshuis in mekaar stort.

In die Bybel speel getrouheid en vertroue ‘n geweldige belangrike rol. Trouens, dit is mos van die kernbelydenisse oor God: Die Here is getrou. Hoeveel keer lees ons nie hiervan in die Bybel nie? Dit kom oor en oor voor. Telkens word bely dat die Here getrou is. Hy is getrou aan Sy Woord. Hy is getrou aan Sy beloftes. Hy is getrou aan Sy kinders. Hy is aan Sy wese getrou. Ons kry dit alreeds in die eerste boek van die Bybel en dit kom dwarsdeur tot in die laaste boek voor. Die belydenis kom voor in die hele Bybel: “God is getrou!”

As Hy getrou is, dan moet ons ook mos getrou wees. As ons Sy kinders is, dan is ons mos Sy afskynsels hier op aarde. Dan moet ons mos uitleef wat ons oor Hom bely. Is ons getrou? Getrou aan mekaar? Getrou aan ons woorde en beloftes? Getrou in ons werk? Is ons getroue en betroubare mense?

In Lukas word getrouheid in verskeie gelykenisse aangespreek. In Lukas 12:35-40 vind ons die gelykenis van die waaksame slaaf. Dit gaan om ‘n eienaar wat op reis gaan en sy slaaf aanstel oor sy huis. As die eienaar op onverwagte tyd terugkom en hy vind die slaaf getrou en op sy pos, word die slaaf geprys. Sou die eienaar egter vind dat die slaaf nie getrou is nie, wag daar groot teenspoed op die slaaf. Die slaaf was aangestel oor die ander slawe om hulle op hulle tyd kos te gee. Hy moes verantwoordelikheid neem vir die versorging en beskerming van die eiendom van die eienaar.

Ons weet dat hierdie gelykenis ook slaan op die wederkoms, dat ons gereed moet wees vir die koms van die Here en dat ons getrou moet wees totdat Hy weer gaan kom. Die Here het elke ouer ook aangestel om sy of haar huis te versorg en te beskerm. Hy het ons almal ook aangestel om namens Hom en tot Sy eer te heers oor die aarde en om dit te bewerk en te bewaak. Die vraag oor getrouheid  lê dan nie net op spirituele vlak nie. Dit lê ook op die vlak van ons daaglikse werk en van ons gesinslewe. Is ons getrou in die versorging en beskerming van ons gesin? Kan ons man of vrou ons hierin vertrou? Is ons getrou in die werk wat ons doen? Kan die wat oor ons is, ons hierin vertrou?

In Lukas 16:1-12 kry ons die gelykenis van die oneerlike bestuurder. Dit gaan oor ‘n ryk man wat ‘n bestuurder was,  maar egter nie betroubaar was nie. Sy oneerlikheid kom op die lappe. Die ryk man besluit om die onbetroubare bestuurder te ontslaan. Die bestuurder maak dan ‘n slinkse plan. Hy roep die skuldenaars en skryf ‘n groot persentasie van hulle skuld af. Dit lei daartoe dat die einaar die bestuurder prys. Jesus maak dan ‘n belangrike opmerking. “Wie in die kleinste dinge betroubaar is, is ook in die groot dinge betroubaar, en wie in die klein dinge onbetroubaar is is ook in die groot dinge onbetroubaar. As julle dan nie betroubaar betroubaar is in die hantering  van die oneerlike mammon nie, wie sal dan die ware rykdom aan julle toevertrou? Is dit nie baie duidelik nie? In die laaste sin aktualiseer Jesus Sy stelling deur te verwys na ons omgang met geld, en veral dan ook ander se geld. As ons in die hantering daarvan oneerlik is, hoe kan ons verwag dat die Here belangriker dinge aan ons sal toevertrou.

Kom ons pas die beginsel toe op ons eie situasie en veral dan ons gesinslewe. As ons nie in die klein kring van die gesin betroubaar is nie, hoe kan ons in die breë konteks wees? As man en vrou nie getrou aan mekaar is nie, hoe kan hulle verwag dat die kinders getrou moet wees aan wat hulle geleer is? As ouers en kinders nie betroubaar is nie, sal die hele gesin nie bly bestaan nie. Onbetroubaarheid en ontrouheid is ‘n waarborg vir ellende. In die gesin moet ons dan in die kleine betroubaar wees. Betroubaar in die klein verantwoordelikhede wat ons het; getrou in al ons doen en late. Kan ons gesinslede op ons vertrou omdat ons betroubaar en getrou is?

In die gelykenis van die goue muntsukke in Lukas 19:11-27 kom getrouheid ook sterk na vore. “n Man van adelike herkoms het op reis gegaan. Net voor hy vertrek, roep hy tien van sy slawe en gee aan elkeen van hulle ‘n som geld met die oprag dat hulle daarmee moet handel dryf. As hy terugkom doen hulle verslag oor wat hulle gedoen het met die geld. Telkens word die wat iets bereik het, geprys en word gesê dat omdat hy in die kleine getrou was, hy oor baie aangestel sal word.

Weer gaan dit daarom dat getrouheid geprys word. Hier word dan spesifiek gepraat oor getrouheid in werksituasies. Natuurlik is dit ‘n gelykenis en moet mens nie alles letterlik opneem nie. Die belangrike is dat getrouheid beklemtoon word. Die getroues was betroubaar en het die vertroue wat die eienaar in hulle gestel het, nie geskaad nie.

Een van die groot probleemareas in ons gemeenskap is die gebrek aan betroubaarheid en getrouheid. Dit slaan deur op alle terreine. By die werkplek is baie nie meer betroubaar nie, maar probeer die minimum, en verkieslik nog minder doen. Mense is nie getrou aan hulle woord en hulle beloftes nie. Mens kan selde meer peil trek op ander se beloftes. Hoe tragies dat ons te dikwels dit wat mense sê, met ‘n knippie sout moet neem of wonder of jy dit dalk kan glo. Ons neem mense nie meer op hulle woord nie, want dis selde betroubaar.

Ons sien dit ook in die gesinsverband en familieband. Hoe baie huise spat nie uitmekaar vanwee onbetroubaarheid en ontrouheid nie. En dan gaan dit nie net om ontrouheid en die aanknoop van buite egtelike verhoudings nie, maar ook om ontrouheid en onbetroubaarheid op ander vlakke. ‘n Man of vrou wat onbetroubaar is wat hulle werk aan betref, of onbetroubaarheid in die opvoeding van die kinders, en so kan ons maar aangaan. Baie huwelike eindig in die skeihof juis vanweë ontrouheid en onbetroubaarheid.

In al die gelykenisse kom dit duidelik na vore dat die onbetroubares en ontroues swaar gestraf word. Dit dien as waarskuwing vir ons almal. Die vrugte van ontrouheid en onbetroubaarheid is bitter.

Die belydenis dat die Here betroubaar is, dat Hy altyd getrou bly, vorm die basis van ons geloof in en vetroue op Hom. Is geloof nie juis baie nou verbind aan vertroue nie? As kinders van God, moet ons in alles getrou wees. Betroubaarheid moet uit ons lewens uit straal. Getrouheid is dan een van die vrugte van die Gees. As ons deur die Gees aan God gebind is op grond van die soenverdienste van Jesus, kan ons nie anders as om getrou en betroubaar te wees nie.

18 November 2012 Patensie

Loof God

Romeine 11:33-36

Die brief aan die Romeine is seker die bekendste van al die briewe van Paulus.   deur die eeue heen ‘n baie belangrike rol in die Christendom gespeel. Tereg so, want nêrens elders spel Paulus die basis van die Christelike geloof so duidelik uit as in hierdie brief nie. Paulus gee in hierdie brief ‘n volledige uiteensetting van ons geloof.

In hooofstukke 1-11 toon Paulus aan dat alle mense sondaars is. Niemand kan die saligheid verkry deur eie werke of op grond van sy of haar eie verdienste nie. Uit genade red die Here ons. Die verlossing is ‘n genadegawe wat die Here skenk aan die wat in Christus glo. Uit genade is ons gered. Die wat in Christus glo, is nuwe mense want die Here gee aan ons ‘n nuwe lewe. ‘n Nuwe lewe van vrede en oorwinning.

Paulus praat op ‘n logiese manier. Sy beredenerings is diep en logies. Op oortuigende wyse wil hy die lesers daarop wys dat ons alleen deur die liefde en genade van God nie nuwe lewe kan hê.

As hy aan die einde van sy ingewikkelde en diepe verduidelikking kom, dan is dit asof sy woorde opraak. Hy kan nie anders as om te sing nie. Die wyse Prediker het lank reeds tevore gesê dat daar ‘n tyd vir alles is. ‘n Tyd om te redeneer; om logies te dink; om ingewikkelde argumente aan te voer; om mense met logiese denke te probeer oortuig. Daar is ook ‘n tyd waarin die mens maar net in stille verwondering voor die Here kan buig; Hom kan loof en prys. By hierdie punt het Paulus nou gekom.

Is dit nie so dat ons in die loop van die jaar ook maar so baie beredeneerd leef, alles so logies wil verklaar; as ons kinders en ander wil oortuig van die genade van God nie? Miskien is dit nodig dat ons dan aan die einde van die jaar sal stil word; in verwondering voor die Here sal kniel en Sy lof sal besing! “ O diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God! Hoe ondeurgrondelik is Sy oordele, hoe onnaspeurlik Sy weë.”

Kom ons stel ons voor ons is vir die eerste keer op ‘n baie, baie hoë berg... soos die Hanekam byvoorbeeld. As mens afkyk en jy sien die diep vallei, die bome, die riviertjie daaronder, dan word jy in verwondering stil. Dan snak mens na jou asem en roep jy uit: “Hoe wonderlik!” Dit is so onbeskryfliks mooi! ....iets soortsgelyks vind ons hier. Dis asof Paulus hom vir ‘n oomblik indink dat God so moet afkyk op alles. Paulus het mos nog nie geweet dat die aarde rond is en in ‘n baan om die son draai nie. Hulle het mos gedink die aarde is plat en vierkantig soos ‘n tafel en die hemel is bo die aarde soos ‘n koepeldak. Die Here kyk dan van die hoogste hemel daarbo af. Dis asof Paulus dan by God staan en afkyk en uitroep: “O diepte van die rykdom van God! Alles onder die hemel behoort aan die Here. Die ganse skepping is Syne! Hoe ryk is God nie! Daar is niks wat nie Syne is nie. Alles behoort aan Hom. Hy is die Skepper en Heer van allles.” Kan ons dit begryp? Nee, ons kan maar net daaroor sing. O diepte van die rykdom van God!

O diepte van die wysheid van God! Dink aan die skepping: hoe wonderlik alles aanmekaar sit. Hoe alles van mekaar afhanklik is. Hoe fyn die balans tussen alles is. Dink aan die geskiedenis, hoe alles verloop het. Dink aan jou eie lewe. Dink ‘n bietjie weer na oor ons verlossing. Dan kan ons mos nie anders as om in aanbidding voor die Here neer te val en uit te roep: O Diep is die wysheid van God!

O diepte van die kennis van God! Ons dink soms ons weet iets, om maar net gou te besef dat ons eintlik so bitter min weet. Ons kennis is baie beperk. Kyk ons na die skepping, na alles om ons, na die geskiedenis en alles wat daagliks gebeur, kan ons nie anders as om in verwondering voor die Here neer te val nie. Ons veerstaan so min van die skepping: dis te groot en ingewikkeld vir ons. Hoe meer ons leer, hoe meer besef ons dat ons so min weet. Besef ons hoe groot en diep die kennis van God is? Dit gaan ons verstand te bowe.

Aan die einde van die jaar, is dit nodig dat ons bietjie tot stilstand kom. Klim op ‘n hoë berg. Kry bietjie afstand. Staan ‘n oomblik in verwondering en roep saam met Paulus uit: “O diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God! Hoe ondeurgrondelik is Sy oordele, hoe onnaspeurlik Sy weë!

As Paulus iets besef van die diepte van God, dan besef hy ook iets van die nietigheid van die mens. Hy vra dan drie retoriese vrae. In hierdie vrae sluit hy aan by die ou profete en die Ou testament waar hierdie vrae al gevra is. Saam met Jesaja en Job wil hy weet: Wie ken die bedoeling van die Here? Wie gee Hom raad? Wie bewys Hom ‘n guns sodat Hy verplig is om iets terug te doen? Die antwoord op die vrae is natuurlik: Niemand.

Niemand ken die bedoeling van God nie. Beteken dit nou dat ons in die duister is oor God se bedoelings? Dat ons nie weet wat om van Hom te verwag nie? Nee. Natuurlik weet ons iets van die bedoeling van God. Ons weet dat Hy getrou en regverdig is. Ons ken Hom as ons liefdevolle Vader. Ons weet dat Hy nie wispelturig is nie. Maar ons ken Sy bedoelings nie ten volle nie. Ons kan Hom nooit ten volle ken nie. Hy is immers God. Hy is ver bo ons. En ons kan maar net ten dele ken. Ons moet verskriklik versigtig wees om nie te dink dat ons God se wil volkome ken nie.

Al dink ons soms ons is baie slim, kan ons nie vir God raad gee nie. Ons wil dit soms doen. Ons hoor mense vra dat die Here dit of dat moet doen, omdat dit dan so belangrik sal wees vir een of ander rede. Soms wonder mens of mense bid en of hulle vir God raad gee. Hoe kan ons tog vir die Almagtige Skepper raad gee?

Paulus sê verder dat alle goeie dade van mense, God nie in die skuld by hulle bring nie. Kom ons maak dit duidelik: al die goeie dade van alle mense deur al die eeue is nie genoeg om God vir ‘n oomblik in die skuld te bring nie. Dit alles is nog minder as wat Hy in ‘n enkele dag uit genade vir die mens doen.

Met hierdie vrae wil Paulus beklemtoon dat ons nietig is in vergelyking met die onbegryplik grote God wat ons Vader is in Christus Jesus ons Here.

Daarom sluit hy die lied van verwondering af met die woorde: “Aan Hom behoort die heerlikheid tot in ewigheid!” Hiermee bereik die lied dan ook sy hoogtepunt.

Aan die einde van die jaar pas dit ons om in verwondering stil te word voor die Here. Om saam met Paulus hierdie loflied te sing. Sing van die diepte van die rykdom, wysheid en kennis van God. Sing van die ondeurgrondelikheid van Sy oordele en die onnaspeurlikheid van Sy weë. Sing van Sy grootheid en ons kleinheid. Sing van Hom wat alles omspan en omvou en wat Koning is vir altyd.

As gelowiges kan ons die nuwe jaar en die toekoms met hoop tegemoet gaan. Want ons weet mos dat uit Hom en deur Hom en tot Hom alle dinge is. Sy heerskappy sal ook oor die volgende jaar strek. Kom ons tree dan die ou jaar uit met hierdie lied van verwondering op ons lippe. Kom ons gaan die nuwe jaar in terwyl ons die grootheid en goedheid van die Here besing!

11 November 2012

Jou woord is jou eer

Matteus 5:33-37

Woorde, speel ‘n geweldige belangrike rol in ons lewens. Het jy al gedink aan ‘n “stil” lewe; ‘n lewe sonder woorde? Ons kan ons eintlik nie indink  hoe moeilik ‘n lewe sonder woorde sou gewees het nie. Natuurlik is dit baie belangrik om te praat. Sonder woorde sou kommunikasie bitter moeilik wees. Al mag dit so wees  dat ons soms spottend verwys na die hemel op aarde as die man of vrou of kinders tog net vir een dag stil kon wees, bedoel ons dit nie ernstig nie. Min dinge is so moeilik om te hanteer as stilte. Dink maar aan die tye dat iemand na aan jou die stilstuipe gehad het.

Stilte mag soms soos musiek wees, maar sonder woorde kan ons eenvoudig net nie leef nie. Ons woorde vorm die grondslag van al ons verhoudings. Die verhouding tussen man en vrou is op ‘n gevaarlike punt as daar nie gepraat word nie. Ouers en kinders dryf uit mekaar as hulle nie met mekaar praat nie.

Iemand het eenmaal gesê dat die Here vir ons twee ore en een mond gegee het, wat beteken dat ons tweekeer soveel moet luister as wat ons praat. Dit is ook belangrik, maar wat hier ter sprake is, is wat ons sê. Wat is die waarde van ons woorde?

Daar is nogal baie spreekwoorde en uitdrukkings wat handel oor ons baie gepratery en ons sienings daaroor. Ons ken almal die uitdrukking: “om die waarheid te sê”. Party mense gebruik hierdie uitdrukking eintlik tot vervelens. Dit laat mens soms wonder of ons andersins dan nie die waarheid sou praat nie. Miskien is dit so ‘n afgewaterde vorm van dit waaroor Jesus hier praat. In daardie tyd het die Jode nogal dikwels gesweer. Hulle wou so die waarheid van wat hulle sê, bevestig. Onder formele omstandighede het hulle by die Here gesweer. Meer dikwels het hulle in die gewone verloop van die dag sommer by die hemel gesweer. Dikwels het dit dan sommer ‘n uitdrukking geword en het die mense dit nie baie ernstig bedoel nie. Dit is hierteen dat Jesus dit het.

Hierdie gebruik moet gesien word teen die agtergrond dat mense so dikwels nie die waarheid praat nie. Sommer net dinge sê, sonder dat hulle seker is dat dit wat hulle sê die waarheid is. Soms verdraai mense die waarheid. Soms dink hulle dat dit wat hulle sê die waarheid is, maar in werklikheid is dit nie die geval nie. My perspektief op ‘n saak is nie noodwendig die enigste korrekte sienning nie. Ander sien dit in ‘n ander lig. Daar is dan meestal nie net een kant van ‘n saak nie. Ons moet dan baie versigtig wees om ons seining te verhef tot die enigste en absolute.

Is dit nie juis een van die ernstigste problem van ons tyd nie? Mense maak daarop aanspraak dat hulle die waarheid praat, terwyl dit nie waar is nie, of ‘n bepaalde siening van die werklikheid is. Dan sweer hulle so dikwels dat hulle reg is. Sien ons dit dan nie daagliks in die howe nie, mense sê dinge onder eed, hulle sweer om die waarheid en niks minder as die waarheid te praat nie, maar dan sê twee mense presies die teenoorgestelde. Wat is dan die waarheid?

Mens sien dit nie net in die howe nie. Ouers hoor so dikwels verskillende stories van die kinders. Mens hoor verskillende stories van bure. Die een sien iets so en die ander weer heel anders. Afgesien van verskillende sienings wat daar mag wees, of verskillende interpretasies van dieselfde saak, is daar die geneigtheid by byna almal om dinge in so ‘n lig te stel dat dit hulle pas. Ons verdraai die dinge so dat dit tot ons voordeel is. En dit gebeur dikwels ten koste van iemand anders. Hoe dikwels moet vure nie doodgeslaan word omdat mense skewe dinge vertel nie?

Dit lei daartoe dat mens nie altyd glow at jy hoor nie. Dit is dan dat ons so dikwels moet hoor: sien is glo. Ek sal dit nie glo tensy ek dit sien nie. Ek is nie oortuig dat dit wat gesê word, regtig so is nie. Ek wild it eers self sien en ervaar.

Een van die probleme is dat baie mense sommer net praat. Praat sonder om te dink. Die eerste ding wat in die kop kom, in woorde verklank. Ons weet mos almal hoeveel probleme en ongeluk dit meebring. So maak ons woorde goedkoop. Mense steur hulle dan later nie meer aan wat gesê word nie. Mens kan nie staatmaak op wat hy sê nie.

Hoe dikwels dink, of sê ons dan nie dat ons wat iemand iemand sê, met ‘n kinppie sout geneem moet word nie? Mens glo dat daar ‘n mate van waarheid is in wat iemand sê, maar mens moet dit nie ernsitig opneem nie. ‘n Mate van waarheid is daar, maar dit word oordryf of uit perspektief geruk.

Ander het weer die gewoonte om iemand heuning om die mond te smeer. Ook dan kan mens nie alles glo nie. Bedoel die persoon dit of het hy bybedoelings daarmee? Wat moet ons glo? Nou moet ons nie die kind met die badwater uitgooi nie. Dit is belangrik om positiewe dinge oor ander te sê. Miskien is ons meer skuldig daaraan dat ons nie genoeg die positiewe beklemtoon  en ander prys nie. Maar dan moet ons dit bedoel. Daar mag geen bymoetiewe wees nie. Eerlik en opreg moet ons waardering wees.

Dit is al hierdie dinge wat Jesus hier aanspreek. Woorde het effek. Woorde word nie sommer in die wind gestrooi nie. Dit raak mense se lewens. Woorde verbreek of bou verhoudings. Woorde maak stukkend of heel. Woorde beinvloed ons lewens. Eintlik is dit so dat elke woord wat vir ons gesê word, ons lewe raak.

Jesus stel dit hier eenvoudig: Laat julle ‘ja’ eenvoudig ‘ja’ wees en julle ‘nee’ eenvoudig ‘nee’ (Matt. 5:37). Bedoel dit wat julle sê.

Dit gaan dan hier om eerlikheid, betroubaarheid en respek. Respek is die basis van enige gemeenskap en verhouding. Sonder respek val dinge totaal uitmekaar. Respek was die fondament waarop die hele Ou-Testamentiese samelewing gebou is. Respek vir jouself, ander en die Here. Die gebrek aan respek bring mee dat mense sommer net praat, negatiewe  opemerkings maak, die waarheid verdraai en ander benadeel deur hulle woorde. Is respek nog die basis van ons lewens? Kom respek na vore in die wyse waarop ons praat? Nou praat ons nie net van respek wat in die woorde self na vore kom nie. Natuurlik dit in die eerste plek, maar ook van respek in ons lyftaal. Hoe praat ons?

Hierdie woorde van Jesus beteken ook dat ons nie draaie moet loop nie. Reguit op die man af. Eerlik en opreg. Te dikwels hoor ons dat mense sê dat hulle reguit is, en daarmee bedoel hulle niks anders as dat hulle kru en benadelend praat nie. Dit is nie wat bedoel word nie. Nie beledigend  of kwetsend nie, maar eerlik en opreg in baie groot liefde.

Uiteindelik moet ons onthou dat ons geoordeel sal word op elke woord wat ons gesê het.

4 November 2012 Patensie

Los tog ander se goed uit!

Eksodus 20:15

Elkeen wat al die verskriklike ervaring gehad het om by die huis te kom en te ontdek dat daar ingebreek is en dat baie van ons kosbare besittings weg is, ken die gevoel van magteloosheid en woede. Die ure van hartseer. Die gevoel van vuilheid: iemand het ongenooid gekom en homself gehelp aan dit waarvoor ek so hard gewerk het, waaraan ek soveel sentimentele waarde heg en wat vir my kosbaar is. Hoe kan mens dit ooit verwoord?

So baie het al by die parkeeerplek gekom en ontdek: my kar is nie meer hier nie. Dis gesteel.

Dis ‘n feit dat ons in tronke bly om diewe uit te hou, ons het sekuriteitsheinings en ons sluit alles agter veiligheidshekke toe. Ons word al meer geslote. Alles word agter slot en grendel gehou, en tog is daar telkens huiwerings as ons tuiskom: is alles nog veilig of is daar dalk ingebreek en is daar dalk iets gesteel?

Ons betaal deur ons ore toe vir assuransie. Ons vertrou niemand meer nie en is voortdurend agterdogtig. Ons is te bang om iemand wat langs die pad gestrand staan, te help. Wie weet of dit nie dalk ‘n lokval is en ons beroof gaan word nie? Ons loop nie meer met vertroue in die straat en winkelsemtrums nie, want wie weet wanneer ons beroof gaan word.

Die misdaadsyfer is so bitter hoog en dit lyk asof die opwaarts lyn in die misdaadlyn  net nie wil afkom nie. En dit terwyl ons land met ‘n oorweldigende Christen bevolking is! Dit maaak mos nie sin nie!

In ons teks het ons mos duidelik gelees: “Jy mag nie steel nie.” Die Tien Gebooie maak dit mos baie duidelik: Omdat die Here ons God is wat ons verlos het, daarom sal ons nie steel nie. As ons steel, dan trek ons mos ‘n stere deur ons kindskap van God en Sy Verlossingswerk. Dan ontken ons mos so dat die Here ons God is wat ons verlos het. Mens kan nie ‘n Christen wees en ‘n dief wees nie. En dit staan nie net hier nie, ons vind dit so dikwels in die Bybel.

 Ons lees mos ook nie verniet van diewe wat gestraf is nie. So moes Agan met sy lewe boet vir sy diefstal. Diefstal pas die kind van God nie! Hiermee sou ons almal saamstem. Ons sal miskien te maklik sê: gelukkig is ek nie skuldig aan die ootreding van hierdie gebod nie. Maar voor ons te maklik ‘n groot regmerkie agter ons name maak, is dit nodig dat ons baie eerlik vra of dit wel die geval is. Want diefstal sluit mos baie meer is as husbraak en roof. Ja, dit natuurlik ook, maar dit is die opvallende en ja dit ook mag nie.

Maar kom ons vra dan of ons nie almal skuldig is nie. Steel ons nie maar by die werk, in ons samelewing, ons huise, ons kerk en selfs van die Here nie? Ons noem dit nie diefstal nie, maar klee hiermee vorme van diefstal met allerlei mooi woordjies.

Mens wonder of ons ekonomie nie heel anders sou lyk as dit nie vir die baie diefstal was nie. Nou praat ons nie van die feit dat die meerderheid dinge wat in besighede gesteel word, deur werknemers gesteel word nie, maar ook van dinge soos produktiwiteit, luiheid, misbruik van toerusting, “toekenning van persoonlike byvoordele” en nog baie ander dinge nie.

 As ons nie produktief werk nie, steel ons mos. As ons laat kom en vroeg loop of tyd vir ander dinge as ons werk gebruik, dan beroof ons mos die werkgewer van die tyd waarvoor ons betaal word. As ons sit en klets of lank oor die telefoon praat, dan steel ons mos. En hoe baie dra klein goedjies uit die kantoor weg nie en op die einde is al die klein dingetjies nogal aansienlik. En wat van die gesindheid wat mens so dikwels sien en hoor van minimum doen en maksimum geld vra?

Daar is ook ‘n keersy: van besighede wat mense uitbuit. Mense word nie altyd vergoed vir wat gedoen word nie en so word die persone eintlik besteel. Daar is ook uitbuiting deur te hoë pryse, en so kan ons maar aangaan. Ons almal kry swaar omdat ons nie hierdie gebod: “Jy mag nie steel nie” in die werkplek toepas nie.

Hierdie gebod raak ook ons samelewingslewe. Hoe min mense is bereid om betrokke te wees by dit wat in ons samelewing aangaan? Ons is so besig met onsself en ons eie belange dat ons nie tyd het vir ander nie. Soos die man wat 38 jaar lank by die bad van Betesda gelê het en moes uitroep: “Here ek het niemand wat my wil help nie.

Kom ons nader: hoeveel diefstal vind nie in ons eie huise plaas nie. Ek praat nou nie oor die bediendes wat goed wegdra of lyf wegsteek nie. Ek vra: hoeveel steel ons as gesin van mekaar? Hoeveel tyd spandeer ons as ouers aan ons kinders? Of steel ons die tyd wat hulle toekom en gebruik dit vir onsself? Hoeveel tyd steel mans nie van hulle vrouens deur dae langs die viswaters of op die gholfbaan deur te bring nie? Hoeveel tyd steel vrouens nie van hulle mans deur allerhande dingetjies en byeenkomsies  by te woon en oor die foon en rekenaar te klets nie? Nou moet jy goed verstaan: dit gaan nie daarom dat hierdie dinge nie gedoen mag word nie, want dit mag dalk lewensnoodsaaklik wees, maar dit kan so wees dat dit so oordryf word dat daar nie meer tyd is vir die ander in jou gesin nie. Mens se werk mag ook so inbreuk maak op jou persoonlike en huislike lewe  dat dit op diefstal neerkom. Ons sal ‘n slag eerlik moet kyk en vra of ons nie ons prioriteite verkeerd het en van mekaar se tyd steel nie.

Ons moet ook vra of ons as man en vrou genoeg aandag aan mekaar en aan ons kinders gee. As ek so behep is met my dinge en nie aandag gee aan die behoeftes van my maat of kinders nie, dan is ek mos besig om hulle daarvan te beroof. Is ek bereid om net soveel in my huwelik in te sit as wat ek daaruit wil neem/kry? Of stel ek net eise maar is nie bereid om ook te gee nie? As ek meer vra as wat ek gee, dan is ek mos besig om te steel. As een in die huwelik  dit wat eintlik sy maat toekom met ander deel, dan beroof daardie persoon sy maat. Ons sou so kon aangaan, maar elkeen moet self gaan vra: is ek nie besig om van my lewensmaat, my ouers of kinders te steel nie? Gee ek in liefde aan die ander soos wat God dit van my verwag:  my tyd, my besittings, my aandag, my ondersteuning, my hulp en my liefde?

Ons kan ook van die Here steel, en ons doen dit ook so dikwels. Gee ons aan Hom wat Hom toekom? Dank ons die Here elke dag en genoeg vir alles wat Hy vir ons doen en gee? Of kla en vra ons baie en dank ons min? Ons kan die Here beroof van die tyd wat Hom toekom. Nie net een dag per week nie, maar ook elke dag se tyd om stil te word voor Hom. Ons kan Hom beroof van ons offergawes deur maar so ‘n afknyp ietsie vir Hom beskikbaar te stel. Ons kan die Here beroof van die eer wat Hom toekom. Hoe dikwels prys en eer ons Hom? Ons kan Hom beroof van diens wat Hom toekom. En dit sluit nie net formele diens deur die kerk in nie, maar omvat ons hele lewe. Ons lewe moet in diens van God staan.

Ons moet bely: ons kan nie so maklik sê: ek het nie hierdie gebod oortree nie. Ons is almal skuldig. Ons moet dit bely, en as ons dit bely, vergewe Hy ons. Hy roep ons egter op om as Sy kinders nie te steel nie, in geen opsig Hom of iemand anders te beroof nie, maar Hom te verheerlik deur ons lewenswyse , deur ‘n lewe van liefde na die voorbeeld van Jesus!

21 Oktober 2012 Patensie

Skerp woorde in liefde is ook nodig

Matteus 11:20-24; 23:37-39

As ek sou vra: wat is die eerste ding wat by jou opkom wanneer jy aan Jesus dink, dan sal die meeste van ons seker sê: liefde. Ja, Jesus is mos die volmaakte voorbeeld van wat liefde is. Hy is liefde. Hy het vir ons kom wys wat liefde werklik inhou en beteken. Tog is dit nie al wat ons van Jesus in die Bybel leer nie. Ons moet dan ook nie te enkelvoudig oor Jesus dink nie.

Matteus onderstreep ook ‘n ander aspek. Dit loop soos ‘n draad deur die hele Evangelie. Jesus is ook die een wat skerp oordeel. Van die begin tot bykans aan die einde van die Evangelie kry ons verwysings daarna.

Reeds in die Bergrede kom dit baie duidelik na vore. So sê Jesus vir Sy volgelinge dat hulle die sout van die aarde is. Maar as die sout laf word, dan deug dit vir niks. Dan word dit buitekant uit gegooi en word dit deur die mense vertrap. ‘n Christen wat nie sy of haar Christenskap uitleef nie en wat nie die gemeenskap beinvloed sodat dit aangenaam en goed is nie, is niks werd nie. So ‘n persoon word uitgewerp en vertrap.

 Jesus sê: wie dan ook die geringste van hierdie genooides ongeldig maak en mense so leer, sal die minstegeag word in die koninkryk van die hemel. En: “As julle getrouheid nie meer inhou as die van die Skrifgeleerdes en die Fariseers nie, sal julle nooit in die hemel ingaan nie”. Dis erg en skerp!

Die Skrifgeleerdes en die Fariseers was immers die kerkleiers van destyds. Hulle was baie vroom. Hulle het gereeld na die sinagoge toe gegaan, en was uiters getrou in die uitlewing van al hul godsdienstige pligte. Hulle het skynbaar voorbeeldige lewens gelei. Maar Jesus sê as ons nie getrouer is aan die Woord as hulle nie, is die poorte van die hemel vir ons gesluit.

Net ‘n entjie verder sê Jesus dat as jy jou broer uitskel vir ‘n idioot, dit strafbaar is in die helse vuur. Is dit nie iets waaraan so baie van ons ons skuldig maak nie? Dit gebeur so maklik. Tog spreek Jesus ‘n baie skerp oordeel hieroor uit.

In die Bergrede spreek Jesus ook skerp oordele uit oor almal wat nie hulle vyande liefhet nie. Ook oor mense wat pragtige dinge doen en dit aan die groot klok hang. As jy dit wat ons as noodsaaklik sien, soos die versorging van armes en om te bid, in die openbaar doen sodat ander daarvan kennis dra, dan sê Jesus, is dit nutteloos en verkeerd.

Jesus het ook by verskeie geleenthede Sy dissipels en volgelinge skerp aangespreek. So was die dissipels by geleentheid baie bang toe die skuitjie waarin hulle was in ‘n hewige storm wou sink en die golwe oor die dek geslaan het. Maar Jesus raas met hulle: “Waarom is julle bang, kleingelowiges?”

By ‘n ander geleentheid, toe hulle nie ‘n siek seun kon genees nie, noem Jesus hulle ‘n ongelowige en ontaarde geslag en vra: “Hoe lank moet Ek julle nog verdra?” (17:17). En so kan ons maar aangaan.

In Matteus 11:20-24 lees ons dat Jesus kras oordele uitspreek oor drie stede: Gorasin, Betsaida en Kapernaum. Hy oordeel hierdie stede omdat hulle nie ag geslaan het op dit wat hulle gehoor en gesien het nie. Hulle het Sy wonders gesien, maar dit het nie sodanige indruk op hulle gemaak dat hulle hulle lewens op grond daarvan verander het nie. Hulle wy nie hulle lewens aan Hom nie. Hulle gaan maar aan soos voorheen.

Wat dit nog erger maak, is dat Hy vir ‘n tyd lank in Kapernaum gewoon en gewerk het. Dit was dus nie ‘n eenmalige preek en of ‘n eenmalige optrede waarvan hulle getuies was nie. Jesus het ook talle wonders in Gorasin gedoen. Van die Apostels kom van Betsaida af. Die mense het dus nie goeie verskonings gehad om nie ag te slaan op die woorde en dade van Jesus nie.

In Sy oordeel verwys Jesus na Tirus en Sidon. Hierdie stede was in die Ou-Testamentiese tyd die simbool van goddelose stede buite Israel. Hierdie stede is later heeltemal verwoes en slegs die ruines het oorgebly as teken van die eens beroemde, of liewer berugte stede. Verder verwys Jesus na Sodom... die stad wat simbool was van goddeloosheid binne Israelitiese grondgebied. Die stad wat verwoes is in die tyd van Abraham. Dit sal die lot van hierdie stede wees. Hulle sal verwoes word.

Jesus gaan verder in Sy oordeelswoord. Hy sê dat die verwoesting nie die einde sal wees nie. In die oordeelsdag sal die inwoners van al hierdie stede weer eens veroordeel word. Dan sal dit vir die inwoners van Tirus en Sidon en Sodom verdraagliker wees as vir Gorasin en Betsaida en Kapernaum. Met ander woorde, daar sal nie ‘n erger oordeel wees as dit wat vir hulle wag nie.

Wat hierdie oordeelswoord van Jesus nog erger maak, is die feit dat dit nie gaan oor gruwelike dade wat die mense gepleeg het nie. Hulle het hulle nie skuldig gemaak aan volksmoord of verkragtings of moord of enige sodanige gruwelike sondes nie. Wat hulle wel gedoen het, is om die boodskap van Jesus te ignoreer. Hulle wou nie hulle lewens verander nie. Hulle hoor maar doen nie wat Jesus eis nie.

Is dit nie maar presies wat vandag nogsteeds gebeur nie? Ons hoor en hoor maar gee nie gehoor nie. Ons doen nie wat Hy vra en eis nie. Ons leef nie in liefde teenoor God en ons naaste nie. Ons steur ons nie besonder baie aan Sy Woord in ons daaglikse lewens nie. So min is daar te sien in die praktiese uitlewing van die Boodskap van die Bybel. En as ons dood eerlik is met mekaar, moet ons erken dat ons gemeenskap skokkend baie lyk soos die gemeenskappe van Gorasin, Betsaida en Kapernaum. Die vraag kom dan of ons hierdie woorde en hierdie skerp oordeel van Jesus ter harte neem. Of lees ons maar daaroor of lees dit glad nie, en dink dat hierdie gedeelte net van toepassing was op daardie stede en nie meer betrekking het op ons nie. Nee, hierdie woorde is ook aan ons gerig. As ons nie luister na wat Jesus sê en nie leef in ooreekoms met wat Hy vir ons sê en van ons verwag nie, staan ons onder dieselfde oordeel as Gorasin, en Betsaida en Kapernaum.

Wie in die voetspore van Jesus wil volg, moet hierdie woorde van Jesus baie ernsitg opneem. Dit beteken nie net dat ons ag moet slaan op Jesus se woorde en moet lees volgens Sy woord en liefdesgebod nie, maar ook dat ons hierdie ernstige boodskap moet oordra. Dit beteken ook nie dat ons nou net oordeelsboodskappe moet oordra nie. Dit beteken nie dat ons mense so bang moet maak vir die hel dat hulle op grond van vrees vir die hel die Here moet dien nie. Dit kan nie, want dan gaan dit mos nie om opregte diens aan die Here uit liefde vir Hom nie, maar om “diens” aan die Here sodat ons die hel kan vryspring en dit met ons goed kan gaan in die lewe hierna. Dan het ons ‘n verkeerde motief vir die “diens van die Here”. Nee ons moet Hom dien en leef volgens Sy Woord net omdat Hy ons liefhet en ons verlos het en ons Hom liefhet en Hy ons Vader en Verlosser en Trooster is.

Dit beteken wel dat ons nie alles sal goedpraat en verdra en verkeerde lewenswyses oor die hoof sal sien  of sal maak of ons dit nie sien nie. Ouers mag nie dit wat hulle kinders verkeerd doen goedpraat of maak of hulle dit nie raaksien nie. Sulke “liberale” ouerskap lei altyd tot latere ernsige problem. Kinders kan die spoor byster raak as hulle nie reg gehelp word nie. Hoe baie mense beland nie in ersnstige probleme omdat niemand die moed gehad het om ernstig met hulle te praat toe hulle begin het om verkeerde dinge te doen en nie in ooreenkoms met die Woord van die Here te leef nie. Opvoeding behels ook dat ouers norme en waardes duidelik uitspel en uitleef en eis dat daarvolgens geleef word. Ons behoort in die voetspore van Jesus te volg deur ook van tyd tot tyd en altyd wanneer dit nodig is, reguit en hard te praat en te waarsku. ‘n Harde woord wat ‘n lewe kan red is baie meer woord as ‘n sagte woord wat lei tot lewens vernietiging.

Wie in die voetspore van Jesus wil volg, moet erns maak met die skerp oordeelswoorde wat Jesus uitgespreek het, hulle lewens verander en leef volgens Sy liefdesgebod. Wie in die voetspore van Jesus wil volg, moet ook soos Hy hierdie boodskap oordra, al is dit nie gewild of maklik nie....