24 Maart 2013 Patensie

Mense se houding teenoor Jesus

Johannes 18:12-14 en 19-24

In hierdie gedeelte vind ons die optrede van drie groepe teen Jesus, wat teenoor Jesus staan. Daar is die owerpriesters en die skrifgeleerdes: die Kerkleiers wat Jesus na Pilatus neem en Hom aankla. Daar is Pilatus, wat Jesus verhoor. En daar is die volk wat ‘n keuse oor Jesus moet maak! Kom ons kyk na elk van hierdie groepe en kyk of ons onsself in elkeen van hierdie groepe raaksien.

Die Skeinheiligheid van die Kerkmense

Die owerstes van die Jode, die Skrifgeleerdes en die Kerkleiers neem Jesus na Pilatus en gaan om ‘n aanklag teen Hom te lê. Ja, hulle gaan om te vra dat Jesus doodgemaak en gekruisig moet word. Ons weet dat hulle Jesus vals beskuldig het en dat die aanklag teen Hom eintlik net ‘n rookskerm was. Hulle het Jesus gehaat en wou Hom uit die weg sien, omdat hulle eie populariteit deur Sy optrede in die gedrang geplaas is. Die mense het eerder na Jesus as na hulle geluister. Deur die optrede van Jesus het hulle eie valsheid en oppervlakkigheid aan die lig gekom. Nou soek hulle verskonings om Hom dood te maak. Hulle verdraai Sy woorde om ‘n klag teen Hom te lê.

Hulle skeinheiligheid kom na vore in vers 28 waar ons lees: “Hulle het self nie in die ampswoning ingegaan nie, sodat hulle nie onrein sou word nie”. Hoe absurd. Hulle wil nie onrein word deur in die huis van ‘n heiden in te gaan nie sodat hulle die aand vroom die pasga kon vier en tempel toe kan gaan. Maar hulle voel hulleself nie verontreinig deur hulle optrede waardeur hulle die onskuldige Jesus doodmaak net om Hom uit die pad uit te kry nie.

Hulle skeinheiligheid kom ook uit hulle aanklag, naamlik dat Jesus die Koning sou wees en so hoogverraad sou gepleeg het. Hulle het telkens teen die staat in opstand gekom. Hulle het die staat gehaat. Nou speel hulle die vroom rol van die beskermers van die Romeinse staatsbelange.

Hoe dikwels tref ons hierdie houding nie by die Kerk vandag aan nie. So bekommerd oor klein dinge, onbelangrike gebruike. Terwyl die werklik essensiële by ons verbygaan. Dit vind ons by kerkvergaderinge van die hoogste tot die laagste vlak. Dit vind ons ook in die lewe van tallose Christene. Baie mense klou krampagtig vas aan ou gebruike terwyl Jesus gekruisig word deur die lewenswyses van dieselfde mense.

Pilatus tree op teen sy beterwete as gevolg van druk

Uit hierdie gedeelte en ook uit Johannes 19:1-16 blyk duidelik dat Pilatus diep bewus was van die onskuld van Jesus. Hy sê dan ook in 18:38: “Ek vind geen skuld in Hom nie” en in 19:4 word hierdie woorde weer herhaal. Nie minder nie as drie keer probeer Pilatus om Jesus vry te laat (18:38, 19:4, 12). Volgens Matteus het Pialtus dan ook sy hande gewas toe hy Jesus oorgelewer het om gekruisig te word en gesê: “Ek is onskuldig aan die dood van hierdie man”. Pilatus het geweet: “Jesus is onskuldig!”

Pilatus was nie ‘n man wat by sy beginsels kon staan en val nie. Nee. Hy glo een ding: doen ‘n ander. Hy is oortuig van Jesus se onskuld, maar is so bang vir sy onderdane dat hy nie die moed van sy oortuiging het om dit waarvan hy oortuig is, deur te voer nie.

Dit is een van die grootste probleme van ons tyd. Mense en leiers kan skynbaar nie besluite neem en daarby bly nie. Ons hoor so dikwels dat mense terugdeins. “Ek glo dit, maar dit kan aanstoot gee.” “Ek wil nie doen wat ek eintlik behoort te doen nie, omdat ander nie daarvan sal hou nie.” Kan ons nog standpunt inneem? Of het ons maar ‘n patetiese groep slappelinge geword?

Nou pleit ons nie vir onversetlike en ongevoelige optrede of hardvogtigheid en onverdraagsaamheid nie. Nee, maar wel dat ons sal staan by dit waarin ons glo. Dat ons nie soos riete in die wind rondgeslinger sal word nie, maar standpunt kan inneem. Hierdie Pilatus gesindheid van gee maar toe voor daar konfrontasie en opstand is, verwoes daagliks lewens netsoos Pilatuss se optrede Jesus se lewe op aarde beëindig het.

Die volk kies ‘n verlosser

Pilatus het die gebruik gehad om met Paasfees een gevangene vry te laat. Nou probeer hy hierdie gebruik aanwend om Jesus vrygelaat te kry. Hy stel egter ‘n defnitiewe beperking sodat die volk nie sommer net enigiemand kon kies nie. Die volk moes juis kies tussen Jesus en Barabbas.

Wie was hierdie Barabbas? In Matteus vind ons sy volle naam: Jesus Barabbas. Die naam Barabbas beteken letterlik: “Seun van ‘n vader. Dit is die naam wat soms aan ‘n buite egtelike kind gegee is. Johannes verwys na hom as ‘n rower. ‘n Ander tradisie dui daarop dat hy ‘n politieke leiersfiguur was, wat in opstand gekom het teen die owerheid. Hy was moontlik selfs een van die selfaangestelde messiasse.

Pilatus stel hulle teenoor mekaar: Jesus Christus teenoor Jesus Barabbas, Jesus Seun van die Vader, teenoor Jesus seun van ‘n vader. Jesus, die Messias van God teenoor Jesus, ‘n aardse selfaangestelde messias.

Die volk moes kies: Jesus Christus, of Jesus Barabbas.

Barabbas tree met sy gelykheid in benaming en eenheid in strewe te voorskyn as voorafskaduwing van die antichris.

Die mens het  deur die eeue nog altyd voor ‘n keuse gestaan. So het Josua die volk voor die keuse gestel: kies nou wie julle wil dien: die gode van die ander volke of die Here. Elia vra: “Hoe lank hink julle op twee gedagtes? As die Here God is, volg Hom.” Jesus sê: “Julle kan nie twee Here dien nie.”

Ons staan elke dag voor talle keuses. Ons moet elke dag kies tussen God en die sonde, Jesus en Barabbas, Christus en die Antichris. Wie kies jy vanoggend?

Hierdie gedeelte het nie net ten doel om maar net vir ons te sê hoe mense lank gelede teenoor Jesus opgetree het nie. Natuurlik kom dit hier baie duidelik na vore. Natuurlik het die kerkleiers van destyds en Pilatus en die volk so opgetree, daarvan lees ons hier baie duidelik. Dit baat ons egter niks om hierdie gedeelte net te lees as historiese berig nie.

Hierdie gedeelte wil onsself oproep tot selfondersoek. Hoe tree ons op en wat is ons houding teenoor Jesus? Kom ons stel dit duidelik: elkeen van ons het minstens op een of ander tyd dieselfde gesindheid as die kerkleiers van destyds, of Pilatus of die volk geopenbaar. Die vraaag is nou: Hoe tree jy nou teenoor Jesus op? Hoe gaan ons môre teenoor Hom optree? Dis maklik om onsself van hierdie groepe te distansieer, maar wat gebeur in die praktyk? Kyk ons na wat in die werklikheid van die daaglikse lewe aangaan, kan ons nie anders as om die optrede van hierdie groepe weer en weer raak te sien nie.

17 Maart 2012 Patensie

Skulderkenning

Psalm 51

Dis tog snaaks hoe diep mens dikwels beinvloed word deur persepsies. Iemand het eenmaal gesê dat persepsies die moeilikste ding is om te vernader. Dit is baie waar ook van ons lees van Psalm 51. In die opskrif van hierdie Psalm lees ons dat dit betrekking het op Dawid nadat hy nie alleen owerspel nie, maar boonop moord gepleeg het. Dan luister ons so met ‘n halwe oor verder want ons het mos nie owerspel en moord gepleeg nie. Dan dink ons: dis pragtig, maar nie heeltemal van toepassing op my nie. So mis ons die boodskap van hierdie Psalm vir ons.

Psalm 51 is nie net vir Dawid geskryf nie. Miskien gaan dit terug op ‘n lied van Dawid. In vers 20 word egter na die vervalle mure van Jerusalem verwys. Dit was beslis nie die geval in die tyd van Dawid nie, maar verwys na ‘n situasie minstens tydens die ballingskap. Ook ander uitdrukkings in die Psalm kan verwys na ander situasies, soos die verlossingsdaad (vers16) wat dikwels verwys na verlossing uit die mag van die vyand. Ons sou dus uit die Psalm self kon aflei dat latere lesers ten minste dit van toepassing gemaak het op hulle eie situasie deur toevoegings of aanpassings te maak.

Ons kan dus nie rustig angteroor sit nie, maar moet besef dat hierdie Psalm ook oor onsself gaan. Ons moet ons eie situasie hierin sien. Ons moet saam deel hê aan hierdie Psalm, saam bely, saam om genade smeek en saam jubel oor ons vergifnis.

Die tema van hierdie Psalm vind ons in die eerste sin: Wees my genadig, o God, in U troue liefde. Dit is ten diepste ‘n smeekgebed om genade. Die digter pleit om die genade van die Here. Dit doen hy nie op grond van sy belydenis of sy verdienste nie. Dit doen hy slegs op grond van die liefde van God.

Hy verdien dit nie, en hy kan niks doen om daarvoor te vergoed nie.Om genade van God te ontvang, kan slegs geskied deur die genade van God. God alleen kan Sy genade gee. Dit word in die volgende sin herhaal, en kom telkens in hierdie Psalm na vore. Nie op grond van ons verdienste nie, nie op grond van wie ons is of wat ons gedoen het nie, nie op grond van ons nie, maar slegs op grond van God self. Hy alleen kan Sy genade gee. Ons kan nie eens na al die tekste waarin dit duidelik uitgespel word in die loop van ‘n uur verwys nie. Daar is te veel, die Bybel is vol daarvan.

Dit beteken ook dat ons dit nie eens kan vra op grond van ons skuldbelydenis, so asof ons skuldbelydenisse ‘n goeie daad is wat ons verrig nie. Daar is geen grond vir ons pleit om genade van die Here nie.

Dit beteken nou nie dat ons nie ons skuld moet bely nie. Psaml 51 leer ons juis dat ons ons skuld moet bely. Die Psalm gaan ook dan voort met talle skuldbeleydenisse. Met herhaling verwys hy na sy sonde, en gebruik hy talle woorde om sy skuld en sonde en oortredinge te bely. Hy bely dat sy hele lewe besaai is met sonde. Dat sy sonde nie van vandag af kom nie, maar van sy geboorte af. Ja van die oomblik van sy geboorte af, was hy met sonde belaai. Hy is in ‘n sondige wêreld gebore en sondig self van vroeg af.

Die vraag kom dan: wat is sonde? Hier word nie na ‘n spesifieke daad verwys nie. Die naaste wat hy daaraan kom, is om te sê dat hy gedoen het wat verkeerd is in die oë van die Here. Sonde is ten diepste om nie te luister na die Here nie. As ons weer na die verhaal van Genesis 3 kyk, dan sien ons dat die mens soos God wou wees. Die mens wou gelyk aan God wees en self die plek beklee wat God beklee. Sonde is dan om God uit jou lewe te ban en self die plek van God te wil inneem. Alles wat ons dus nie in verbondenheid aan God tot eer van God doen nie, is sonde. Sonde hoef dus nie net lelike dade te wees nie. Dis alles wat nie in verbondenheid aan God, saam met die Here gedoen word nie.

Deur die sonde word die band met God verbreek. Daarom beroof die sonde ons van die diepste wese van menswees, want om mens te wees beteken mos om aan God verbonde te wees. Om sy skaduwee te wees. Sonde maak ons dood, dit breek die band met God en beroof ons van die sin en die doel van ons bestaan. Dit is wat Psalm 51 so duidelik uitspel. Die lewe sonder God het geen sin nie, en die sonde beroof ons van die sin en doel van ons lewe. Dit bring net ongeluk en smart.

In Psalm 51 pleit die digter dat die Here die sonde sal uitwis, dat Hy dit sal wegneem sodat dit nie meer daar is nie. Dat Hy dit sal wegwas sodat alles weer skoon sal wees, dat Hy dit sal wegneem dat dit glad nie meer sal bestaan nie. Hy pleit om genade sodat die verhouding met die Here weer volkome sal wees en daar niks meer sal wees wat skeidining bring tussen hom en God nie.

Terselfdertyd worstel die Psalmdigter met die vraag wat die Here van ons verwag. Telkens kom hy met die antwoord dat die Here nie van ons offers verwag nie. Wat Hy eerder vra is opregtigheid, verootmoediging en ‘n hart vol oormoed en berou. Dit gaan dus primer om ‘n gesindheid, ‘n gesindheid wat getuig van nederigheid, liefde en oorgawe. Die Here vra nie groot en baie offers nie. Nie uiterlike handelinge en vertoon nie. Nie groot en opsraakwekkende openbare handelinge nie. Al wat God vra is opregtheid. Dat ons eerlik en opreg sal leef. Eerlik sal wees teenoor Hom, onsself en ander mense.

In alle opsigte moet ons saam met die Here leef en werk; in noue verbintenis met Hom. Tot Sy eer moet ons leef en werk. Sy beeld moet uit ons lewens uit straal.

Uit die Psalm word dit duidelik dat die digter die vaste geloof het dat as die Here die sonde vergewe, dit lei tot die totale verandering van die belewenis van die werklikheid. Alles verander en word nuut. Blydskap vul die lewe. Weg is die wroeging, die kommer die ongeluk. In die plek daarvan beleef die digter vreugde, en kan hy sing, jubel en juig. ‘n Rein hart, ‘n skoongewaste lewe, ‘n Geesvervulde lewe – dit is die genadegawe van die Here...Hy maaak alles nuut. Hy vul die mens met Sy Gees. Hy reinig die mens. Hy maak alles nuut. Geen wonder dat dit nie anders kan as dat die digter kan sing en die Here prys nie.

Is dit nie juis waaraan elkeen van ons so ‘n diep behoefte het nie? Wie wil nie nuut begin nie? Met al die sonde en lelike dinge uitgewis nie? Psalm 51 gee aan ons die riglyne hiervoor: pleit net om genade by God op grond van Sy liefde. En aanvaar wat Hy in liefde aan ons gee.

Op grond van die erns waarmee die digter pleit en die toon van die hele Psalm, is dit duidelik dat dit nie ‘n ligtelike speel met woorde is nie. Hy is baie ernstig. Die pleitstem kom diep uit sy hart. Hy weet baie goed dat die pleit nie beteken dat ons weer kan aangaan en in sonde leef nie. Nee, as God ons nuut gemaak het deur Sy genade, moet ons as nuwe mense elke dag in noue gemeenskap en verbondenheid en toewyding aan Hom leef. Dan moet ons die ou dinge agterlaat.

Hierdie Psalm wil vir ons vanoggend oproep om ons foute te erken, ons sondes te bely en om genade te smeek. Dit wil ons oproep om ons ook ons kinders te leer dat dit belangrik is om ons foute te erken. Om te erken dat ons ander deur ons optredes seer gemaak en ander in die steek laat. Om te erken dat ons nie altyd reg is nie en dat ons soms ‘n alte hoë dink van onsself het. Om te erken dat hoogmoed tot val lei en dat selfverheffing lei tot selfvernietiging. Erken jou foute ook teenoor ander. Bely jou liefdeloosheid en selfsug. As ons dit doen, kan ons ook sing van die bevryding en nuwe lewe in Jesus!

2 Maart Patensie 2013-02-26

Sagmoedigheid

Esegiël 36:24-28, Petrus 3:1-7

Ons almal het maar ons skerpkantjies. Die rivierklippe wat ek laat aanry het hier na die kerk se tuin toe het my nogal baie laat dink. Dis almal sulke mooi klippe wat mooi rond geskuur is teen mekaar deur die Gaamtoosrivier. So is hulle skerpkantjies afgeskuur en is dit glad en mooi geskuur. In baie van die klippe sien mens die pragtigste kleure, wat juis na vore gekom het deurdat die onaansienlike buitekant weggeskuur is.

Diamante is mos ook eintlik klippe met skerp kante, maar as dit geslyp is, het dit baie kante of fasette en skitter dit behoorlik. So gaan dit ook soms met mense. Yster slyp yster, so slyp die een mens die ander. Omstandighede kan mense hard maak, maar kan mense ook skuur en slyp en poleer.

Soos klippe is baie mense ook hard. Hiervan lees ons onder andere in die boek Esegiël. Die profeet Esegiël het net voor die destydse Babiloniese ballingskap opgetree Dit was ‘n groot krisistyd in die geskiedenis van oud Israel. Die laaste jare voor die val van Jerusalem was ‘n aantal swak konings aan bewind. In 597vC het die eerste wegvoering plaasgevind toe die koning en die toplaag van die bevolking weggevoer is. Esegiël was een van die persone wat toe in ballingskap weggevoer is. In 586vC. Het Jersualem geval en is diegene wat nie vroeër weggevoer is of gevlug het nie, in ballingskap weggevoer.

Ons moet onthou dat die ballingskap vir die Israeliete ‘n baie moeilike tyd was. Hulle het alles verloor: hulle vryheid, hulle huise, hulle plase, alles. Nou bly hulle in ‘n vreemde land waar hulle geen regte het nie. Hulle word mishandel en uitgebuit. Hulle situasie was ondraaglik en onmenslik. Kan ons hulle kwalik neem as hulle in hierdie omstandighede bitter geword het? Baie van hulle het hulself verhard. Hulle het kliphard geword en het harte van klip gekry.

In die tyd het die gelowiges met baie vrae geworstel, soos: “Waar is God? Hoe kan mens dit wat gebeur het, verklaar? Wat is die sin van die lewe?” Dit is op hierdie vrae dat Esegiël antwoorde wou verskaf. Bo-al wou hy die lesers tot die besef bring dat die Here God is. In Esegiël 36:24-32 lees ons van die belofte wat die Here aan hierdie mense wat platgeslaan, moedeloos en selfs verbitterd was en hard geword het, gemaak het: “Ek sal julle tussen die nasies wegvat, julle uit al die lande bymekaarmaak en julle na julle land toe bring. Ek sal reinigingswater oor julle uitgooi sodat julle rein kan word. Ek sal julle reinig van al julle onreinheid en van al julle afgodery. Ek sal julle ‘n nuwe hart en ‘n nuwe gees gee, Ek sal die kliphart uit julle liggaam uithaal en julle ‘n hart van vleis gee. Ek sal My Gees in julle gee en Ek sal maak dat julle volgens My voorskrifte leef en my bepalinge gehoorsaam en nakom. Julle sal in die land woon wat Ek aan julle voorvaders gegee het, julle sal ook My volk wees en Ek sal julle God wees” (Eseg. 36:24-28). Is dit nie ‘n wonderlike reeks beloftes wat die Here hier maak nie?

In die middel van die reeks beloftes beloof die Here: “Ek sal julle ‘n nuwe hart en ‘n nuwe gees gee, Ek sal die kliphart uit julle liggaam uithaal en julle ‘n hart van vleis gee”. Die hart is destyds gesien as setel van denke, gevoel en wil terwyl die gees gedui het op gesindheid. Vir hulle wat hart van hart geword het, beloof die Here ‘n sagte hart, ‘n hart van vleis sodat hulle nie meer hard en verbitterd wou wees nie, maar sagmoedig en saggeaard.

Is dit nie so dat baie mense vandag hard en verbitterd geword het nie? Ons omstandighede het ‘n impak en die onaanvaarbaar hoë misdaadsyfer, die baie geweld, die verlies aan werk, die agteruitgang in infrastruktuur en dienste, maak baie hard van hart. Nou sê die Here dat Hy verstaan. Maar dis nie soos dit behoort te wees nie. Hy wil ook vir ons ‘n sagte hart gee. Hy wil dat ons sagmoedig en saggeaard sal wees ten spyte van ons omstandighede.

Jesus het ook hierin vir ons die volmaakte voorbeeld gestel. Toe Hy in die tuin van Getsamane gevange geneem is, het Hy nie in opstand gekom nie, maar het Hy as sagmoedige en saggeaarde opgetree en self vir Petrus wat na die swaard gegryp het, aangespreek. Tydens Sy onregverdige verhoor en te midde van die spot van die kerkleiers en skare, het Hy steeds as die sagmoedige en saggeaarde opgetree. Nooit het Hy Sy humeur verloor, Hom opgeruk en of op enige wyse ‘n harde kant gewys nie. Hy was Sy lewe lank die sagmoedige en saggeaarde.

Ons kan ook aan ander persone dink wat in die Bybel vir ons voorgehou word as sagmoedig en saggeaard. Dink maar aan Isak, Boas en Johannes. Van Moses lees ons in Numeri 12:3: “Moses was ‘n uiters  sagmoedige man, meer as enigiemand anders.”Ons is deesdae geneig om te dink dat mans nie sagmoedig en saggeaard is of selfs behoort te wees nie. Sommige het die idée dat manlikheid nie te rym is met sagmoedigheid nie. So asof ‘n sagmoedige man ruggraatloos is, ‘n slappe is wat niks kan of sal bereik nie. “n Man, so dink baie, moet hard wees om sterk te wees en iets te bereik. Dis ‘n wanpresepsie wat gewoon nie waar is nie. Van die mans wat die meeste bereik het, was juis sagmoedig en saggeaard. Ek dink nie iemand sou met oortuiging kan sê dat Isak, Boas, Moses en Johannes nie mans was wat besonderse diep spore getrap het nie. En Jesus het immers die volmaakte voorbeeld  vir alle mans gestel. Wat ons nodig het, is mans wat sagmoedig en saggeaard is. Dis die mans wat ‘n gemeenskap bou en nie dinge afbreek en vernietig nie. Dis gelowiges wat leef na die eis van die Woord en die voorbeeld van Jesus.

Nou is dit ook so dat ons baie keer dink dat vrouens sagmoedig en saggeaard is. Hoeveel keer hoor ons nie mense praat van hul oumas wat byvoorbeeld sagmoedig en saggeaard was nie? Dis waar, maar daar is netso baie vroue wat nie so was of is nie. Daarom is dit nodig dat ons weer mooi luister na wat Petrus skryf. In 1 Petrus3:1-7 skryf hy oor die gedrag van man en vrou teenoor mekaar. Vir vroue skryf hy onder andere: “Julle skoonheid moet nie bestaan  in uiterlike dinge soos haarkapsels juwele en sierlike klere nie. Nee, julle skoonheid moet die van die innerlike mense wees, blywende beskeidenheid en kalmte van gees. Dit het by God groot waarde” (1Petrus 3:3-4). Blywende beskeidenheid en kalmte van gees dui op sagmoedigheid en saggeaardeheid. Is dit nie waar nie? Niks is mooier as blywender mooi as ‘n vrou wat nie deur uiterlike vertoon haar skoonheid vertoon nie, maar deur sagmoedigheid en saggeaardheid. ‘n Sagmoedige vrou word lewenslank bewonder. Ons hoef nie hierdie teks te beperk asof dit slegs van toepassing is op vroue nie. Geld dit dan nie ook netso vir mans nie?

Hoe is dit dan dat sagmoedigheid so min vandag voorkom? Miskien is dit nodig dat ons na onsself kyk. Baie mense sê dat hulle nou eenmaal nie ‘n sagmoedige geaardheid het nie. Is dit nie maar ‘n flou verskoning nie? Ek is nie oortuig dat hardvogtigheid, arrogansie, hooghartigheid en al die ander eienskappe wat teenoor sagmoedigheid staan, so in ons gene is dat ons nie sagmoedig kan wees nie.Is dit nie maar verskonings om nie te breek met ons ou sondige natuur nie?

In Esegiël het die Here beloof dat Hy die klipharte sal uithaal en vir Sy kinders sagte harte sal gee. Dit is dan mos ‘n genadegawe. Die Here wil dit vir ons doen. Hy wil ook in hierdie opsig vir ons alles nuut maak. Hy kan en wil die hardste mens ‘n liefdevolle en sagte persoon maak.

As ons ons lewens aan die Here wy, maak Hy alles vir ons nuut en vervang Hy ons hooghartigheid, arrogansie, selfverheffing en harde harte met ‘n sagte hart en sagmoedige gees. Nou rus die verantwoordelikheid op ons om dit uit te leef en oor te dra aan ons kinders sodat hulle ook sagmoedig en sageaard kan wees. Ons moet onthou dat sagmoedigheid nie net ‘n mooi karaktertrek is nie. Paulus noem dit ook as een van die kenmerke van die lewe van ‘n ware gelowige (Kol. 3:12-13). Hoe anders sal ons gemeenskap en samelewing nie wees as ons hierdie kenmerk van die lewe van gelowiges werklik uitleef nie.

24 Februarie 2013 Patensie

Hoe antwoord God op ons klagtes?

Habakuk 1:5-17; 2:1-20

Hoe anders is die antwoord van God dikwels nie. So anders as wat ons verwag. Soms wil ons uitroep: “Nie so nie Here! Nee dis nie die antwoord wat ons wil hoor nie.” Soms dink ons mos dat God glad nie gehoor het wat ons klagtes of vrae was nie. So asof Hy nie mooi verstaan het wat ons probeer sê het nie. Soms dink ons Hy antwoord glad nie omdat ons die antwoord wat Hy wel gee, nie wil aanvaar nie. Ja, God se antwoord is dikwels so anders, selfs skokkend en onbegryplik. Dit het Habakuk ook ervaar.

Habakuk het ernstig met die Here gepraat omdat wat hy beleef het, nie gerym het met wat hy geglo het nie. As hy so byna rasend en verwytend met God praat, ignoreer die Here hom nie. Hy raas ook nie met Habakuk nie. Die Here antwoord hom. Hy tree in gesprek met Habakuk...

Uit die eerste antwoord van die Here kom veral drie aspekte na vore. Die eerste is dat die antwoord van die Here inderdaad soms radikaal verskil van wat ons verwag.

 Habakuk het gekla oor die feit dat dit met die goddelose goed gaan en dat dit met die gelowiges sleg gaan. Hy het immers verwag dat die Here sal sê dat die goddelose  vernietig sal word en dat dit dan met die gelowiges sal goed gaan. Maar wat sê die Here? Hy sê dat die Galdeërs sal kom en die goddelose koning sal vernietig . Die ondergang van Jojakim was in lyn met die verwagting, maar die oorheersing van die Galdeërs pas nie. Hoe kan dit dan met die gelowiges goed gaan? Die Gladeërs ken God glad nie. Watter oplossing bied dit as een goddelose mag deur ‘n ander vervang word? En as hierdie goddelose mag nog ‘n vreemde volk is wat ander gode aanbid en bekend is vir sy wreedheid, onderdrukking, en godsdienstige onverdraagsaamheid, dan is dit mos nie ‘n aanvaarbare antwoord nie. In elk geval nie ‘n verwagte antwoord nie.

Dat God nie ‘n fout gemaak het in Sy antwoord nie is duidelik uit die gedetaileerde beskrywing van die optrede van die Galdeërs. Nee, God bedoel dit. Die Galdeërs sal kom, die koning uit die kussing lig, die land en stad verower en die inwoners onderwerp en in ballingskap wegvoer. Radikaal anders as wat verwag is en waarop gehoop is, is die antwoord van die Here.

Baie van ons sal kan saamstem dat die antwoorde wat die Here gee, soms radikaal anders is as wat ons verwag het of waarop ons gehoop het. Soms is dit so radikaal anders dat ons dit nie eens gehoor het as antwoorde van die Here nie.

Die tweede aspek wat hier na vore kom, is dat die Here in beheer is van die ganse geskiedenis. Destyds het die gelowiges gedink dat God veral met hulle besig is...Israel is die volk van God.Hy is besig met Sy volk en Sy land en Sy kinders. Nou sê die Here dat Hy die Galdeërs sal stuur, Hy is in beheer van die Galdeërs en al die magte en volke.

 Ons erken dit nie maklik nie, maar soms dink ons maar so. God is besig met ons. So asof Hy nie in beheer is van die hele wêreld is nie. Miskien dink ons dat die Here in beheer is van al die Christen volke, maar nie eintlik van die heidenvolke wat ander gode dien nie. Nee, Hy is in beheer van die hele aarde en ganse skepping. Niks staan buite Sy magsgebied nie.

Derdens is dit hier duidelik dat die antwoord van die Here onbegryplik is. Die Here antwoord Habakuk dat Hy die Galdeërs sal stuur en sê van hulle: “Vir hierdie sondige nasie is sy eie mag sy god (Hab. 1:11). Hoe kan God hulle gebruik om die ongelowige koning van sy volk te straf en die gelowiges te onderwerp en onderdruk? Habakuk en die gelowiges van sy tyd kon dit net nie verstaan nie. Vir ons is die antwoorde van die Here ook maar soms onbegryplik. Ons kan dit net nie verstaan nie. Dit maak nie vir ons sin nie. Dit sluit nie aan by wat ons glo nie. Ja, God se antwoorde is soms onbegryplik.

Nadat dit wat die Here geantwoord het, ‘n werklikheid geword het en die Galdeërs die volk met mag en geweld oorwin en onderwerp het, worstel Habakuk weer met God. Sy worsteling het dieselfde basis as die vorige keer, maar dis net soveel dieper. Die ellende is groter. Nou rym dit wat hy beleef nog minder met wat hy oor God geken en bely het.

 Habakuk bly egter die gelowige. Hy maak hom klaar vir die antwoord van die Here. Soos ‘n soldaat op die wagpos is hy gereed vir die antwoord. Habakuk 2:1 beklemtoon vir ons die verantwoordelikheid om ons voor te berei vir en in te stel op die antwoord van die Here.

Die tweede antwoord van die Here is minder skokkend as die eerste. Maar weer beantwoord die Here nie Habakuk se vrae direk en op die wyse wat hy sou verwag nie. Habakuk kry eers die opdrag om die antwoord van die Here neer te skryf. Dit moet hy groot doen sodat mense dit sommer in die verbygaan kan lees. Soos ‘n advertensiebord langs ‘n snelweg. Hierop staan die kernboodskap; “Wie nie reg gesind is nie, sal sy verdiende loon kry, maar wie reg doen, sal lewe omdat hy getrou bly(Hab.2:4). Paulus het dit later so verwoord: “die goddelose sal sekerlik sterf, maar die regverdige sal deur die geloof lewe.”

Dit word uitgestippel in die verse wat volg. In vers 5-8 wys die Here op die nutteloosheod van hoogmoed en rykdom. ‘n Hooghartige mens wat hom laat mislei deur sy rykdom sal nie in sy doel slaag nie. Die een wat dink hy is beter as ander, wat sy lewe daarop instel om skatte bymekaar te maak, sal diep ontnugter word. Dis mos die mense wat nooit genoeg kry nie en so gulsig soos die dood is. Hoe dikwels word dit nie in die bybel herhaal nie. Het Jesus nie self by herhaling teen hoogmoed en die bymekaarmaak van skatte gewaarsku nie? Hoe tragies dat dit vandag nog een van die kenmerke van ons gemeenskap is.Ons weet mos dat dit geen heil inhou nie en nie blywende geluk tot gevolg het nie. Tog is ons so hooghartig. Ons meet mekaar in besittings.

In verse 15-17 word die vergeefsheid van magsmisbruik skerp veroordeel. In Sy antwoord wys die Here daarop dat magsmisbruik lei tot val. Die heerser het volgens hierdie verse nie net mense nie, maar ook die natuur, omgewing en selfs diereryk uitgebuit, mishandel en msibruik. Dit het gelei tot sy diepe val en skandelike en eerlose ondergang.

Laastens antwoord die Here dat afgodediens vergeefs is. Daar is maar een God, die Here. Wie iets anders tot god verhef, skep self ‘n god wat nie bestaan nie. So ‘n handeling is sinloos. So ‘n god bestaan nie,en kan niks doen nie. Is dit nie iets wat ons moet leer nie? Ons skep so baie gode en rig ons lewens op hulle. Ons stel so baie dinge, en veral die materiële in die sentrum van ons lewe. Hier leer ons dat dit tevergeefs is.

Die antwoord van die Here word afgesluit met die woorde: “ Die Here is in Sy heilige tempel: almal op aarde moet in Sy teenwoordigheid stil wees!”(Habakuk2:20). God is daar. Hy leef. Hy regeer. Hy is in beheer! Almal moet stil wees voor Hom. In stille verwondering voor Hom staan. In stille verwondering leef...

10 Februarie 2013 Patensie

Getrouheid

Lukas 12:35-48, 16:10-12 en 19:11-27

Daar is ‘n noue verband tussen die woorde: vertrou, getrou en betroubaar. Almal het mos minstens die woord trou in gemeen. Ons kan iemand vertrou wat getrou en betroubaar is. As ons betroubaar is, sal ander ons vertrou. Die een kan nie sonder die ander nie. Waar getrouheid of betroubaarheid ontbreek, kan daar nie sprake van vetroue wees nie.

Dit geld nie net in die algemeen nie, maar in die besonder in en vir ons gesinne. Man en vrou sweer trou aan mekaar, behoort mekaar te vertrou omdat beide getrou en betroubaar is. Ouers en kinders moet betroubaar en getrou wees. Getrouheid, betroubaarheid en vertroue is hoekstene waarop die gesin gebou word en waarsonder die gesinshuis in mekaar stort.

In die Bybel speel getrouheid en vertroue ‘n geweldige belangrike rol. Trouens, dit is mos van die kernbelydenisse oor God: Die Here is getrou. Hoeveel keer lees ons nie hiervan in die Bybel nie? Dit kom oor en oor voor. Telkens word bely dat die Here getrou is. Hy is getrou aan Sy Woord. Hy is getrou aan Sy beloftes. Hy is getrou aan Sy kinders. Hy is aan Sy wese getrou. Ons kry dit alreeds in die eerste boek van die Bybel en dit kom dwarsdeur tot in die laaste boek voor. Die belydenis kom voor in die hele Bybel: “God is getrou!”

As Hy getrou is, dan moet ons ook mos getrou wees. As ons Sy kinders is, dan is ons mos Sy afskynsels hier op aarde. Dan moet ons mos uitleef wat ons oor Hom bely. Is ons getrou? Getrou aan mekaar? Getrou aan ons woorde en beloftes? Getrou in ons werk? Is ons getroue en betroubare mense?

In Lukas word getrouheid in verskeie gelykenisse aangespreek. In Lukas 12:35-40 vind ons die gelykenis van die waaksame slaaf. Dit gaan om ‘n eienaar wat op reis gaan en sy slaaf aanstel oor sy huis. As die eienaar op onverwagte tyd terugkom en hy vind die slaaf getrou en op sy pos, word die slaaf geprys. Sou die eienaar egter vind dat die slaaf nie getrou is nie, wag daar groot teenspoed op die slaaf. Die slaaf was aangestel oor die ander slawe om hulle op hulle tyd kos te gee. Hy moes verantwoordelikheid neem vir die versorging en beskerming van die eiendom van die eienaar.

Ons weet dat hierdie gelykenis ook slaan op die wederkoms, dat ons gereed moet wees vir die koms van die Here en dat ons getrou moet wees totdat Hy weer gaan kom. Die Here het elke ouer ook aangestel om sy of haar huis te versorg en te beskerm. Hy het ons almal ook aangestel om namens Hom en tot Sy eer te heers oor die aarde en om dit te bewerk en te bewaak. Die vraag oor getrouheid  lê dan nie net op spirituele vlak nie. Dit lê ook op die vlak van ons daaglikse werk en van ons gesinslewe. Is ons getrou in die versorging en beskerming van ons gesin? Kan ons man of vrou ons hierin vertrou? Is ons getrou in die werk wat ons doen? Kan die wat oor ons is, ons hierin vertrou?

In Lukas 16:1-12 kry ons die gelykenis van die oneerlike bestuurder. Dit gaan oor ‘n ryk man wat ‘n bestuurder was,  maar egter nie betroubaar was nie. Sy oneerlikheid kom op die lappe. Die ryk man besluit om die onbetroubare bestuurder te ontslaan. Die bestuurder maak dan ‘n slinkse plan. Hy roep die skuldenaars en skryf ‘n groot persentasie van hulle skuld af. Dit lei daartoe dat die einaar die bestuurder prys. Jesus maak dan ‘n belangrike opmerking. “Wie in die kleinste dinge betroubaar is, is ook in die groot dinge betroubaar, en wie in die klein dinge onbetroubaar is is ook in die groot dinge onbetroubaar. As julle dan nie betroubaar betroubaar is in die hantering  van die oneerlike mammon nie, wie sal dan die ware rykdom aan julle toevertrou? Is dit nie baie duidelik nie? In die laaste sin aktualiseer Jesus Sy stelling deur te verwys na ons omgang met geld, en veral dan ook ander se geld. As ons in die hantering daarvan oneerlik is, hoe kan ons verwag dat die Here belangriker dinge aan ons sal toevertrou.

Kom ons pas die beginsel toe op ons eie situasie en veral dan ons gesinslewe. As ons nie in die klein kring van die gesin betroubaar is nie, hoe kan ons in die breë konteks wees? As man en vrou nie getrou aan mekaar is nie, hoe kan hulle verwag dat die kinders getrou moet wees aan wat hulle geleer is? As ouers en kinders nie betroubaar is nie, sal die hele gesin nie bly bestaan nie. Onbetroubaarheid en ontrouheid is ‘n waarborg vir ellende. In die gesin moet ons dan in die kleine betroubaar wees. Betroubaar in die klein verantwoordelikhede wat ons het; getrou in al ons doen en late. Kan ons gesinslede op ons vertrou omdat ons betroubaar en getrou is?

In die gelykenis van die goue muntsukke in Lukas 19:11-27 kom getrouheid ook sterk na vore. “n Man van adelike herkoms het op reis gegaan. Net voor hy vertrek, roep hy tien van sy slawe en gee aan elkeen van hulle ‘n som geld met die oprag dat hulle daarmee moet handel dryf. As hy terugkom doen hulle verslag oor wat hulle gedoen het met die geld. Telkens word die wat iets bereik het, geprys en word gesê dat omdat hy in die kleine getrou was, hy oor baie aangestel sal word.

Weer gaan dit daarom dat getrouheid geprys word. Hier word dan spesifiek gepraat oor getrouheid in werksituasies. Natuurlik is dit ‘n gelykenis en moet mens nie alles letterlik opneem nie. Die belangrike is dat getrouheid beklemtoon word. Die getroues was betroubaar en het die vertroue wat die eienaar in hulle gestel het, nie geskaad nie.

Een van die groot probleemareas in ons gemeenskap is die gebrek aan betroubaarheid en getrouheid. Dit slaan deur op alle terreine. By die werkplek is baie nie meer betroubaar nie, maar probeer die minimum, en verkieslik nog minder doen. Mense is nie getrou aan hulle woord en hulle beloftes nie. Mens kan selde meer peil trek op ander se beloftes. Hoe tragies dat ons te dikwels dit wat mense sê, met ‘n knippie sout moet neem of wonder of jy dit dalk kan glo. Ons neem mense nie meer op hulle woord nie, want dis selde betroubaar.

Ons sien dit ook in die gesinsverband en familieband. Hoe baie huise spat nie uitmekaar vanwee onbetroubaarheid en ontrouheid nie. En dan gaan dit nie net om ontrouheid en die aanknoop van buite egtelike verhoudings nie, maar ook om ontrouheid en onbetroubaarheid op ander vlakke. ‘n Man of vrou wat onbetroubaar is wat hulle werk aan betref, of onbetroubaarheid in die opvoeding van die kinders, en so kan ons maar aangaan. Baie huwelike eindig in die skeihof juis vanweë ontrouheid en onbetroubaarheid.

In al die gelykenisse kom dit duidelik na vore dat die onbetroubares en ontroues swaar gestraf word. Dit dien as waarskuwing vir ons almal. Die vrugte van ontrouheid en onbetroubaarheid is bitter.

Die belydenis dat die Here betroubaar is, dat Hy altyd getrou bly, vorm die basis van ons geloof in en vetroue op Hom. Is geloof nie juis baie nou verbind aan vertroue nie? As kinders van God, moet ons in alles getrou wees. Betroubaarheid moet uit ons lewens uit straal. Getrouheid is dan een van die vrugte van die Gees. As ons deur die Gees aan God gebind is op grond van die soenverdienste van Jesus, kan ons nie anders as om getrou en betroubaar te wees nie.

18 November 2012 Patensie

Loof God

Romeine 11:33-36

Die brief aan die Romeine is seker die bekendste van al die briewe van Paulus.   deur die eeue heen ‘n baie belangrike rol in die Christendom gespeel. Tereg so, want nêrens elders spel Paulus die basis van die Christelike geloof so duidelik uit as in hierdie brief nie. Paulus gee in hierdie brief ‘n volledige uiteensetting van ons geloof.

In hooofstukke 1-11 toon Paulus aan dat alle mense sondaars is. Niemand kan die saligheid verkry deur eie werke of op grond van sy of haar eie verdienste nie. Uit genade red die Here ons. Die verlossing is ‘n genadegawe wat die Here skenk aan die wat in Christus glo. Uit genade is ons gered. Die wat in Christus glo, is nuwe mense want die Here gee aan ons ‘n nuwe lewe. ‘n Nuwe lewe van vrede en oorwinning.

Paulus praat op ‘n logiese manier. Sy beredenerings is diep en logies. Op oortuigende wyse wil hy die lesers daarop wys dat ons alleen deur die liefde en genade van God nie nuwe lewe kan hê.

As hy aan die einde van sy ingewikkelde en diepe verduidelikking kom, dan is dit asof sy woorde opraak. Hy kan nie anders as om te sing nie. Die wyse Prediker het lank reeds tevore gesê dat daar ‘n tyd vir alles is. ‘n Tyd om te redeneer; om logies te dink; om ingewikkelde argumente aan te voer; om mense met logiese denke te probeer oortuig. Daar is ook ‘n tyd waarin die mens maar net in stille verwondering voor die Here kan buig; Hom kan loof en prys. By hierdie punt het Paulus nou gekom.

Is dit nie so dat ons in die loop van die jaar ook maar so baie beredeneerd leef, alles so logies wil verklaar; as ons kinders en ander wil oortuig van die genade van God nie? Miskien is dit nodig dat ons dan aan die einde van die jaar sal stil word; in verwondering voor die Here sal kniel en Sy lof sal besing! “ O diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God! Hoe ondeurgrondelik is Sy oordele, hoe onnaspeurlik Sy weë.”

Kom ons stel ons voor ons is vir die eerste keer op ‘n baie, baie hoë berg... soos die Hanekam byvoorbeeld. As mens afkyk en jy sien die diep vallei, die bome, die riviertjie daaronder, dan word jy in verwondering stil. Dan snak mens na jou asem en roep jy uit: “Hoe wonderlik!” Dit is so onbeskryfliks mooi! ....iets soortsgelyks vind ons hier. Dis asof Paulus hom vir ‘n oomblik indink dat God so moet afkyk op alles. Paulus het mos nog nie geweet dat die aarde rond is en in ‘n baan om die son draai nie. Hulle het mos gedink die aarde is plat en vierkantig soos ‘n tafel en die hemel is bo die aarde soos ‘n koepeldak. Die Here kyk dan van die hoogste hemel daarbo af. Dis asof Paulus dan by God staan en afkyk en uitroep: “O diepte van die rykdom van God! Alles onder die hemel behoort aan die Here. Die ganse skepping is Syne! Hoe ryk is God nie! Daar is niks wat nie Syne is nie. Alles behoort aan Hom. Hy is die Skepper en Heer van allles.” Kan ons dit begryp? Nee, ons kan maar net daaroor sing. O diepte van die rykdom van God!

O diepte van die wysheid van God! Dink aan die skepping: hoe wonderlik alles aanmekaar sit. Hoe alles van mekaar afhanklik is. Hoe fyn die balans tussen alles is. Dink aan die geskiedenis, hoe alles verloop het. Dink aan jou eie lewe. Dink ‘n bietjie weer na oor ons verlossing. Dan kan ons mos nie anders as om in aanbidding voor die Here neer te val en uit te roep: O Diep is die wysheid van God!

O diepte van die kennis van God! Ons dink soms ons weet iets, om maar net gou te besef dat ons eintlik so bitter min weet. Ons kennis is baie beperk. Kyk ons na die skepping, na alles om ons, na die geskiedenis en alles wat daagliks gebeur, kan ons nie anders as om in verwondering voor die Here neer te val nie. Ons veerstaan so min van die skepping: dis te groot en ingewikkeld vir ons. Hoe meer ons leer, hoe meer besef ons dat ons so min weet. Besef ons hoe groot en diep die kennis van God is? Dit gaan ons verstand te bowe.

Aan die einde van die jaar, is dit nodig dat ons bietjie tot stilstand kom. Klim op ‘n hoë berg. Kry bietjie afstand. Staan ‘n oomblik in verwondering en roep saam met Paulus uit: “O diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God! Hoe ondeurgrondelik is Sy oordele, hoe onnaspeurlik Sy weë!

As Paulus iets besef van die diepte van God, dan besef hy ook iets van die nietigheid van die mens. Hy vra dan drie retoriese vrae. In hierdie vrae sluit hy aan by die ou profete en die Ou testament waar hierdie vrae al gevra is. Saam met Jesaja en Job wil hy weet: Wie ken die bedoeling van die Here? Wie gee Hom raad? Wie bewys Hom ‘n guns sodat Hy verplig is om iets terug te doen? Die antwoord op die vrae is natuurlik: Niemand.

Niemand ken die bedoeling van God nie. Beteken dit nou dat ons in die duister is oor God se bedoelings? Dat ons nie weet wat om van Hom te verwag nie? Nee. Natuurlik weet ons iets van die bedoeling van God. Ons weet dat Hy getrou en regverdig is. Ons ken Hom as ons liefdevolle Vader. Ons weet dat Hy nie wispelturig is nie. Maar ons ken Sy bedoelings nie ten volle nie. Ons kan Hom nooit ten volle ken nie. Hy is immers God. Hy is ver bo ons. En ons kan maar net ten dele ken. Ons moet verskriklik versigtig wees om nie te dink dat ons God se wil volkome ken nie.

Al dink ons soms ons is baie slim, kan ons nie vir God raad gee nie. Ons wil dit soms doen. Ons hoor mense vra dat die Here dit of dat moet doen, omdat dit dan so belangrik sal wees vir een of ander rede. Soms wonder mens of mense bid en of hulle vir God raad gee. Hoe kan ons tog vir die Almagtige Skepper raad gee?

Paulus sê verder dat alle goeie dade van mense, God nie in die skuld by hulle bring nie. Kom ons maak dit duidelik: al die goeie dade van alle mense deur al die eeue is nie genoeg om God vir ‘n oomblik in die skuld te bring nie. Dit alles is nog minder as wat Hy in ‘n enkele dag uit genade vir die mens doen.

Met hierdie vrae wil Paulus beklemtoon dat ons nietig is in vergelyking met die onbegryplik grote God wat ons Vader is in Christus Jesus ons Here.

Daarom sluit hy die lied van verwondering af met die woorde: “Aan Hom behoort die heerlikheid tot in ewigheid!” Hiermee bereik die lied dan ook sy hoogtepunt.

Aan die einde van die jaar pas dit ons om in verwondering stil te word voor die Here. Om saam met Paulus hierdie loflied te sing. Sing van die diepte van die rykdom, wysheid en kennis van God. Sing van die ondeurgrondelikheid van Sy oordele en die onnaspeurlikheid van Sy weë. Sing van Sy grootheid en ons kleinheid. Sing van Hom wat alles omspan en omvou en wat Koning is vir altyd.

As gelowiges kan ons die nuwe jaar en die toekoms met hoop tegemoet gaan. Want ons weet mos dat uit Hom en deur Hom en tot Hom alle dinge is. Sy heerskappy sal ook oor die volgende jaar strek. Kom ons tree dan die ou jaar uit met hierdie lied van verwondering op ons lippe. Kom ons gaan die nuwe jaar in terwyl ons die grootheid en goedheid van die Here besing!