Johannes 3

Die inhoud van gesprekke hang af van die partye wat aan die gesprek deelneem. Mens kan nou eenmaal nie met ‘n kind van driejaar dieselfde gesprek voer as met ‘n volwassene nie. Die ontwikkelingsvlak, verwysingsraamwerk en konteks van ‘n gesprek bepaal die vlak van die gesprek.

Johannes 3 is ‘n weergawe van een van die diep gesprekke wat Jesus gehad het. Trouens, in die Evangelie van Johannes vind ons meer diepte gesprekke as in enige van die ander Evangelies. Dit is insigself insiggewend en dui op die geestelike diepte van die skrywer en van die ontvangers en eerste lesers van Johannes se evangelie.

Jesus voer hierdie gesprek met Nikodemus. Hy het een aand laat na Jesus gekom om met Hom te praat. Nikodemus was ‘n Fariseër en lid van die Joodse Raad. Hy was dus ‘n gesiene man  en erkende leier in die gemeenskap. Die Joodse Raad het immers bestaan uit verteenwoordigers van die verskillende godsdiesntige groepe. Die leiers van hierdie groepe, wat die Fariseërs en Saduseërs ingesluit het, het op die Joodse Raad gedien. Die Joodse Raad was die hoogste Raad. Daar kan dus nie twyfel wees dat Nikodemus ‘n man van statuur en aansien was nie.

Nikodemus was ‘n Fariseër. Ons het nogal dikwels ‘n negatiewe persepsie van die Fariseërs, maar ons moet egter onthou dat die Fariseërs eintlik een van die groot “kerke” van destyds was. Daar was toe veral vier “kerke”, naamlik die Fariseërs, die Saduseërs, die Selote en die Esseners. Anders as vandag, was daar destyds baie groter skakeling tussen die kerke en het hulle gesamentlik in die tempel aanbid(alhoewel nie altyd gesamentlik in die sinagoges nie) en gesamentlik die feeste gevier. Die Fariseërs was baie toegewyd en gesteld op die suiwerheid van die leer en op die nakoming van die Wet, soos baie gelowiges vandag nog.

Nikodemus kom een nag na Jesus toe. Dit word nie gesê dat dit in die geheim was nie. Mens kan eerder daaraan dink dat dit eintlik die beste of selfs die enigste tyd vir so ‘n gesprek was. ‘n Gesprek wat nie verlaag word deur die teenwoordigheid van baie mense nie, dis nie ‘n twisgesprek nie, nie ‘n stryery nie, net ‘n eerlike diep gesprek. Daarvoor is die stilte van die nag die beste tyd. Die feit dat Jesus hierdie diep gesprek met Nikodemus voer, dui op Jesus se waardering van sy geestelike vlak.

Nikodemus begin die gesprek met ‘n belydenis oor Jesus: “Ons weet dat U ‘n leermeester is wat van God af gekom het, want niemand kan hierdie wondertekens doen wat U doen as God nie by hom is nie”. Hy het dus al na Jesus geluister, hy het Jesus al sien optree. Nie van hoorsê nie, maar op grond van eie waarneming weet hy dit. Hieruit blyk sy respek vir Jesus.

 Jesus se antwoord gaan nie oor homself nie. Hy vertel vir Nikodemus dat niemand die koninkryk van God kan ingaan tensy hy nuut gebore word nie.

Nikodemus is nie passief nie...hy praat met Jesus. Hy vra vrae en kom met argument, hy vra om verduidelikings...hier is aktiewe dialoog aan die gang. Nikodemus is bereid om te sê dat hy nie verstaan nie en dat dit nie vir hom logies klink nie. Hoe kan ‘n volwassene nuut gebore word?

Nikodemus stel vir elke gelowige ‘n voorbeeld. Maak tyd om met Jesus in gesprek te tree. Ons kan maar met Hom praat, ons mag maar vrae ook vra. Ons kan sê wat ons nie verstaan nie, en ons kan ook sê as dinge nie vir ons sin maak nie. Leer ons dit nie dwarsdeur die Bybel nie? So het Habakuk en Jeremia en Job mos ook met die Here gepraat.

Ons dink te dikwels dat ons net passief moet luister. Dit leer die Bybel ons nie. Maak tyd en praat met Jesus.

Jesus wys daarop dat Hy nie van ‘n nuwe fisiese geboorte praat nie, maar van ‘n geboorte uit die Gees en dit is belangrik om te weet dat Johannes niks meer oor die water gesê het nie. Jesus verwys dan na die wind wat waai waar hy wil. Mens weet nie vanwaar die wind kom en waarheen dit gaan nie. Ons kan maar  net die werklikheid  van die wind aanvaar en dit beleef. So, sê Jesus, gebeur dit met elkeen wat uit die Gees gebore is.

Ons moet goed luister na hierdie deel. Ons wil mos altyd alles verklaar. Ons poog selfs om bekering en wedergeboorte breedvoerig te omskryf. Sommiges wil selfs stappe voorskryf...maar dis nie wat Jesus hier sê nie. Hier beklemtoon Hy die wonder wat maar net beleef en nie verklaar kan word nie. Miskien moet ons meer ruimte vir die verwondering hiervan laat. Aanvaar dit, glo dit...beleef dit.

In die res van die gesprek met Nikodemus verwys Jesus na twee sake, naamlik die Ou Testament en die wêreldbeeld wat in sy tyd algemeen aanvaar is (laasweek se preek).

In daardie tyd het die mense geglo dat daar twee wêrelde is. Die wêreld daar bo(die hemel) en die wêreld hier onder(aarde). Die wêreld daarbo was mos die wêreld van die lewe, en lig sonder gebrek. Die wêreld hieronder ken die dood, duisternis en gebrek. Die twee het in direkte kontras met mekaar gestaan, en daar was volgens hulle geen kontak moontlik tussen die twee wêrelde nie.

Maar nou kom Johannes en laat die klem daarop val dat Jesus van die wêreld daarbo af gekom het en die twee kom verbind. Deur Hom kan die mens nou deel hê aan die lig, die lewe en die koninkryk van God. Dit is wat Jesus in die laaste gedeelte van Sy gesprek met Nikodemus beklemtoon.

Hy kom van die hemel af. Hy het na die aarde toe gekom om die gaping tussen hemel en aarde te oorbrug. Hy het gekom om God en mens met mekaar te versoen. Hy het gekom om die mens te red. In die opsig verwys hy na die slag wat Moses in die woestyn verhoog het. Toe die slange dood gesaai het, is diegene wat opgekyk het na die slag, gered. Die slang is in die ou tyd gesien as die simbool en die konkretisering van demonise magte wat dood bring. Jesus trek die lyn dan deur en verwys na Sy komende dood. Hy sal verhoog word aan die kruis...nie verhoging in die sin van ‘n hoë posisie nie, inteendeel, dit sal die dieptepunt van Sy lyding wees. Hierdeur bereik die twee uiterstes mekaar. In die verhoging wat die dieptepunt is, breek die lig deur die duisternis.

Deur Sy dood oorwin die lewe. Alles word omgedraai. Nou heers die dood nie meer nie. Daar is redding. Dit beteken die volle en volledige omkeer van alles. Soos Paulus later kon bely: alles word nuut. Die ou dinge het verbygegaan. Die hemel het aangebreek hier op aarde. Die koninkryk van God vind gestalte in jou en my, hier en nou.

Johannes 3 word dikwels die kern van die Bybel genoem. Dit was nie net ‘n diep gesprek tussen Jesus en Nikodemus nie. Dis Sy gesprek met jou vanoggend. Hierna kan ons met blydskap luister. Ons kan elke word hier op onsself toepas en vir onsself toeëin. Tr

Johannes 6:41-7:9

Johannes vetel nogal dikwels in sy Evangelie dat mense Jesus nie verstaan het nie. Omdat mense Hom nie verstaan het nie, was daar telkens verskillende reaksies op Sy woorde en dade. Daar was meer verdeeldheid oor Jesus se optrede as wat daar eenstemmigheid was. Dis helaas nogsteeds so.

Waarom het die mense wat na Jesus geluister het, nie altyd goed verstaan wat Hy gesê het nie? Ons kan verskillende antwoorde gee. Wat Jesus gesê het, was nie in lyn met hulle tadisies nie. Dit het nie altyd ooreen gestem met hulle opvattings oor dinge nie. Hulle het op ‘n ou geykte manier gedink, en Jesus praat op ‘n nuwe manier. Hy ruk hulle en hulle moet nut dink oor dinge. Daarby praat Hy, soos blyk uit die Evangelie van Johannes, nie altyd op maklike manier nie. Mens moet mooi luister en goed nadink oor wat Hy gesê het as jy iets daarvan wil verstaan en begryp.

Dit was nie net destyds so nie. Ons verstaan ook nie aldag mooi nie. Ons is maar netso geneig om op bepaalde tradisionele maniere te dink. Ons begryp ook nie aldag nie omdat ons alles wil verklaar in ooreenstemming met wat ons dink en ken. Ons wil selde nuut en ernsitg dink oor Jesus en wat hy dan gesê het.

In hierdie vorige deel het Jesus vir die skare wat deur Hom gevoed is, gesê dat Hy die brood van die lewe is. Hy is die brood wat God gee en wat uit die hemel kom en aan die wêreld die lewe gee. Dit sluit aan by die algemene wêeldbeeld van destyds.

Die mense het toe gedink daar is eintlik twee wêrelde : die wêreld daar bo, of liewer die hemel, en die wêreld hier onder of die aarde. In die hemel is alles volmaak, dis dan die woonplek van die gode. Daar is lig en algehele afwesigheid van enige gebrek. Die teenoorgestelde is waar van die aarde of die wêreld hier onder. Vir hulle was die hemel en die aarde geskei en was daar geen moontlikheid dat die mens van die wêreld na die hemel toe kon gaan nie. Hulle het hoogstens gedink dat as mens sterf, jou siel bevry word soos ‘n voël uit ‘n kou en slegs dan sal jy iets van die die hemel dalk kon smaak.

Nou sluit Johannes by hierdie beeld aan. Maar hy beklemtoon dat Jesus van die hemel gekom het. Trouens dit doen Hy meer as enige van die ander Evangeliste. Jesus bring so die hemel aarde toe. En Hy open die weg na die hemel. Nou kan die mens wat in Hom glo, deur Hom die ewige lewe hê. Kan die gelowige reeds hier op aarde iets van die hemelse heerlikheid smaak en sal die gelowige na die dood die volheid daarvan beleef. Dit is wat Jesus onderstreep as Hy sê dat Hy die brood van die lewe is.

Die Jode verstaan dit nie. Hulle kan dit nie begryp dat Hy die brood is wat van die hemel af kom nie. Hulle ken dan Sy ouers, hulle ken Sy familie...Nee, Sy koms van die hemel is nie te rym met hulle kennis nie. Rasioneel kan hulle dit nie verklaar nie. Dit pas nie in by hulle kennis en verwysingsraamwerk nie.

In die daaropvolgende gesprek poog Jesus om dit duideliker te maak. Hy noem ‘n paar dinge. Eerstens sê Hy dat niemand na Hom toe kom as die Vader wat Hom gestuur het, die person nie na Hom toe trek nie. Die mens kan nie uit sy eie na Jesus toe kom nie, soos die die mens nie uit sy eie na God toe kan gaan nie. God is mos in die hemel en niemand kan van die aarde by die hemel uit kom nie. Om by Jesus en God uit te kom, is nie die prestasie van die mens nie, maar ‘n genadedaad van God. God trek ons na Hom toe .

“n Bietjie later sê Hy dat die wat na die Vader luister en van Hom geleer het, na Jesus kom. God trek dus nie sommer nie. Hy trek diegene wat luister en leer.

Tweedens sê Jesus dat Hy die gelowiges op die laaste dag sal laat opstaan uit die dood. Wie, in Hom glo, het die ewige lewe. Let op, sal nie eendag die ewige lewe hê nie, maar het nou al die ewige lewe. Is dus nie meer van die aarde aards en sterflik nie, maar lewe. Al sou hy dan sterf, dan sal hy nog opstaan op die laaste dag.

Derdens sê Jesus dat niemand die Vader gesien het behalwe Hy nie. Later sou Hy hierop uitbrei en daarop wys dat wie Hom gesien het, die Vader gesien het. Nie net is kontak met die hemel moontlik nie. Nie alleen kan die mens nou reeds die ewige lewe hê nie, maar die mens kan nou kontak met God hê. So ‘n persoonlike kontak met Hom hê en in so ‘n persoonlike verhouding met Hom staan dat gelowiges as’t ware God sien. Maar dit is alles net moontlik deur Jesus.

Jesus sê dat mense net deel kan hê aan die ewige lewe as jy Sy liggaam eet. Dit het die Jode glad nie verstaan nie. Bepleit Hy dan nou kannibalisme? Hoe kan mens tog Jesus eet? Dis mos nie logies of aanvaarbaar nie? Nee wat, dit kan ons nie aanvaar of glo nie. Die Jode verstaan nie, en hulle verwerp Sy uitsprake.

Jesus herhaal wat Hy gesê het. Laat dit goed gehoor word en insink. Wie nie die liggaam van die Seun van die mens eet en Sy bloed drink nie, het nie die lewe nie. Wie My liggaam eet en My bloed drink, het die ewige lewe.

Nou is dit nie net die Jode wat nie verstaan nie...baie van die dissipels van Jesus sê: Wat Hy nou sê is darem te erg. Dit klink bietjie te kras. Dit kan tog nie! Wie kan dit nou doen?

Jesus hoor dat hulle mor en sê dan dat dit vir die mens onmoontlik is om te glo. Maar dit is alleen deur die Gees dat die mens kan glo. Dit is immers dat as God die mens na Hom toe trek dat die mens kan glo en verstaan. Nog verstaan of aanvaar baie dit nie. Trouens, hulle is so geskok dat hulle omdraai en huis toe gaan en nie meer saam met Jesus wil gaan nie. Baie draai die rug op Jesus. Nou sê Hy darem dinge wat te erg is. Nou verstaan ons nie meer nie. Wat Hy nou sê pas nie in by hulle denke nie.

Dit het nie net toe gebeur nie. Dit gebeur vandag nogsteeds. Baie draai die rug op Jesus omdat die eise wat Hy stel nie inpas by ons denke en opvattings nie. Die ergste is dat baie nog op die oog af saamgaan; in die kerk is, maar lankal nie meer regtig by Hom is nie.

Daar was egter ook ‘n ander reaksie. Sommige van die dissipels bely hulle geloof. By monde van Petrus bely hulle: U het die woorde wat lewe gee. En ons glo vas dat U die Heilige van God is. Al verstaan hulle nie alles nie. Hulle kan net glo. Vas glo dat Jesus die Heilige van God is. Is dit nie nodig dat ons ook soms maar net moet bely nie? Ons verstaan nie alles nie, maar glo vas dat Jesus die Heilige van God is. Dis eintlik al wat Hy vra. Aanvaarding, gehoorsaamheid en die navolging van Sy voorbeeld.

Daar was nog reaksie op Jesus se woorde. Die reaksie van Sy broers. Hulle wil hê dat Jesus na Judea toe moet gaan. Al het hulle geweet dat die Jode Hom wou doodmaak. Uit hulle reaksie blyk dit dat hulle eintlik kwade bedoelings gehad het. So asof hulle moeg is vir Hom. So sarkasties. Hy wil mos bekend en beroemd wees. Dan moet Hy Hom mos openlik aan die wêreld bekend maak. Hoor ons die spot; die vermaaklike toon? Hierdie reaksie is ook een van verwerping. Johannes skryf: Selfs Sy broers het nie in Hom geglo nie.

Nou is dit maklik om vinnig te oordeel. Dit pas egter nie. Ons moet onsself raaksien in hierdie mense en groepe. Reageer ons soos die Jode of soos die wat weggedraai het of soos die broers op Jesus? Of hou ons aan Hom vas soos die ander dissipels? Miskien het ons dit verkeerd gestel. Ons sal mos almal gou-gou sê dat ons saam met Petrus  bely dat Jesus die Heilige van God is en die woorde van die lewe het. Teoreties miskien... Maar wat gebeur in ons lewens? Daar reageer ons almal maar soms soos die Jode en die wat omgedraai en weggeloop of soos die broers wat spot....

Johannes 19:28-42

In die evangelie van Johannes staan die sterwe van Jesus sentraal. Dit is die fokus waarom alles draai. Dit is die spil waarom alles draai. Elke gebeurtenis in die lewe van Jesus wat hier belig word, het verband op die sterwe van Jesus. Die skadu van die kruis val oor elke episode in sy lewe.

Die kruisdood van Jesus is sentraal in die lewe van elke Christen. As Hy nie gesterf het nie, sou ons elkeen se verlossing nie moontlik gewees het nie, sou ons nie met God versoen kon wees nie. Sou ons in die duisternis leef en nie Christene, kinders van God gewees het nie.

Nou is dit so dat Jesus nie alleen gesterf het nie, maar dat hy ook opgestaan het uit die dood. Ons dink eintlik nie aan Sy dood alleen nie, maar altyd aan Sy dood in samehang met Sy opstanding. Dit kan meebring dat ons dink dat Sy dood nie so verskriklik was nie. Kom ons probeer ‘n oomblik net op Sy dood fokus en om Sy opstanding bietjie op die agtergrond te skuif.

Jesus het regtig gesterf. Hy was heeltemal dood gewees. Dit was nie ‘n tipe skyndood nie, maar Hy was dood soos enige mens wat gesterf het. Ons lees hier dat Jesus uitroep: Dit is volbring. Toe het Hy Sy kop vooroor laat sak en die laaste asem uitgeblaas. Hy sterf. Hy is dood.

Dat hy dood is, word bevestig deur die soldate wat dit sien. Maar hulle maak doodseker dat Hy dood is deur ‘n spies in Sy sy te steek. Daar kom dadelik bloed en water uit. Dit is ‘n bewys dat Hy regtig dood is. Die feit dat Hy dood is, word ook bevestig deur die ander ooggetuies wat dit alles gesien het. Een van die ooggetuies is die skrywer van die Evangelie. Hy het dit self gesien. Dis nie ‘n oorlewering  waarvan hy maar net gehoor het nie. Hy het gesien hoe Jesus sterf en dat Jesus regtig dood is.

Die feit dat Jesus regtig dood was, kom verder duidelik na vore as Josef van Arimatea Jesus begrawe. Hierdie Josef was ‘n dissipel van Jesus. Hy was egter bang vir die Jode en was derhalwe in die geheim ‘n dissipel van Jesus. Hy wou nie na vore kom nie, maar in die geheim het Hy nie net Jesus bewonder nie, maar ook geluister na wat Hy gesê. Hy het in die geheim geglo.

As Jesus sterf, dan kom hy na vore. Hy gaan na Pilatus en kry toestemming om Jesus te begrawe. Opvallend hoe die rolle hier omgedraai word. Die wat Jesus openlik gevolg het, hardloop en kruip nou weg. Hulle is almal afwesig. Maar die een wat in die geheim ‘n dissipel was, tree openlik na vore en begrawe Jesus.

Nou kon almal hom sien en kennis dra van wat hy doen en waar sy lojaliteit lê. Nou is hy nie meer bang vir die Jode nie. Wat dit nog meer treffend maak, is die feit dat dit in daardie tyd eintlik die plig van die oudste seun was om sy pa te begrawe. Met hierdie daad sê Josef dus dan dat hy ‘n seun van Jesus is.

Mens sidder om te dink wat kon gebeur het as Josef van Arimatea nie na vore gekom het nie. Dit wil al daarna lyk dat die dissipels en apostels so bang was dat hulle Jesus net daar sou laat of dat Sy lyk soos die van die ernstige misdadigers wat gekruisig is, buite die stad gegooi sou word waar die wilde diere en aasvoëls die lyke, dan ook Jesus s’n sou verorber.

Die feit dat Josef Jesus van die kruis afhaal en in doeke toedraai en begrawe, is nog’n verdere aanduiding dat Jesus werklik gesterf het. Jesus was dood.

Die werklikheid van die dood van Jesus is egter nie nie die fokus nie. Wat sal dit in elkgeval help om maar net te weet dat Jesus dood was. Wat help dit om dit as feit te konstateer?

Johannes, netsoos die ander Evangelieskrywers, beklemtoon die kruisdood van Jesus. Johannes wys daarop  dat Jesus gely het, nie net fisies nie, maar ook emosioneel en geestelik. Hy sterf as vervloekte en uitgeworpene. Hy is allleen. Niemand ondersteun Hom nie, en Hy sterf nie ‘n maklike dood nie. Die kruisdood is seker een van die wreedste maniere om te sterf, dit vat lank en is vreeslik pynlik. Daarby moet Hy naak voor almal hang. Almal kyk met minagting na die Gekruisigde.

Die gestorwe Jesus bring ons by sekerlik een van die grootste misteries. Hoe kan ons dit verstaan? Johannes begin sy Evangelie met ‘n ou gemeentelied. Hierin sing die gelowiges bly van die Woord wat mens geword het. In Johannes 1 hoor ons van die Woord wat mens geword het. Die Woord wat by God was en wat self ook God was. Dit laat ons woordeloos in verwondering voor die misterie van die geboorte van Jesus. Ons kan dit nie verklaar nie. Hoe is dit moontlik dat God mens kan word? Dat Hy wat ewig is, as nietige en klein baba gebore kan word? Dat Hy wat ewig is, as nietige en klein baba gebore kan word en opgroei en groot word soos enige ander kind? Ons kan die geboorte van Jesus nie verklaar nie. Ons kan alleen maar in verwondering stil word voor die grootste misterie en dit in geloof aanvaar. Ons glo dat die Woord mens geword het.

Die Woord deur Wie alles ontstaan het, het mens geword. Jesus was dan die Ewige. Hy was van ewigheid af daar. Is dit dan nie ook weereens ‘n misterie waarvoor ons net kan stil word nie? Ons kan dit nie begryp nie.

God is die groot misterie. Ons kan Hom nie verklaar nie, Hy is ver bo ons verhewe. Ons kan nie eens ‘n begrip vorm va die grootsheid van die skepping nie, wat nog van die grootsheid van die Skepper? Ons kan nie eens die geskiedenis en gebeure in die natuur verstaan nie, wat nog iets begryp van Hom wat bo alles staan en steeds in beheer is. Voor die misterie van God kan ons net in verwondering stil word.

Dan kom die vraag: Hoe kan Hy, wat van ewigheid daar is...sterf? Hoe kan Hy, wat so groot en onverstaanbaar is, sterf? Dit is tog totaal onmoontlik. God kan mos nie sterf nie. As Jesus dan God is, kan Hy mos nie sterf nie... Ja, dit is waar.

Nou kan ons nie die problematiek ontsnap deur te sê dat Jesus as mens sterf nie. Ons kan nie die mensheid en Godheid wat in Christus verenig was, skei nie. Ons kan mos nie sê: nou tree Jesus as mens op en dan weer as God nie. Dan maak ons van Hom ‘n tipe skisofreniese wese. Nee, Hy was ten volle mens en God tegelyk. Aan die kruis het Sy Godheid nie padgegee en nou sterf die mens Jesus nie...

Kom ons wees eerlik: ons weet nie. Ons kan dit eenvoudig net nie verklaar nie. Dit gaan ons begrip te bowe. Hoe hard ons ook al sou probeer, ons kan dit nie verklaar nie. Ons kan dit maar aanvaar. Ons kan dit glo. Dis al. Ons erken: dis waar, Jesus het werklik gesterf. Hy was regtig dood, en in verwondering dink ons daaraan, en met dankbaarheid glo ons dit.

Ons kan maar net in verwondering stil word voor die Here. Ons begryp dit nie, dis te groot vir ons. Al wat ons kan doen, is om God te dank vir Sy liefde wat so groot is dat Jesus vir ons gesterf het. Dit behoort ons te dring om in liefde tenoor Hom en ander te leef. Om uit ons geheime dissipelskap na vore te  tree om Hom te dien...

Johannes 19:1-27

As daar een ding is wat mense bitter ontstel, dan is dit as daar korrupsie in die regstelsel is. “n Ondoeltreffende regstelsel laat mens sommer moed verloor. Hoe kan enigiets in die samelewing goed verloop as die reg in duie stort. Is dit nie ‘n teken dat die hele samelewing besig is om in duie te stort nie? Dit laat mens met so ‘n magtelose gevoel.

Mens voel ook so as jy lees van die verhoor en vonnisoplegging van Jesus. As daar ooit ‘n voorbeeld van onbekwaamheid, regsverydeling, magsmisbruik en korrupsie was, dan vind ons dit hier. Dinge is so deurmekaar dat mens nogal moeilik onderskei tussen die verhoor, vonnisoplegging en uitvoering van die vonnis.

In die vorige hoofstuk het ons gelees dat Pilatus geen skuld in Jesus kon vind nie.

Hy probeer om Hom los te laat deur die volk die keuse te stel oor wie hulle vrygelaat wou hê met die oog op die Paasfees. Hulle verkies Jesus Barrabas bo Jesus Christus.

Hierdie hoofstuk begin met die medeling dat Pilatus Jesus toe laat gesel het, dit beteken dat hy Jesus gevonnis het. Sy straf het behels dat Hy gegesel moes word. Dit was insigself ‘n ernstige straf. Die persoon is aan ‘n pilaar vasgemaak. Sy naakte bolyf is dan met ‘n driepuntige sweep geslaan. Soms was daar selfs metaalstukkies aan die voorpunt van die sweep vasgemaap. Geseling is beperk tot 40 houe. Dit was so ‘n ernstige straf dat baie hiervan gesterf het.

Dit wil voorkom asof die soldate dit as die vonnis beskou het. Nadat hulle Jesus gegesel het, het hulle Hom gespot. Hulle het ‘n doringkroon gevleg en dit op Sy kop gesit. Daarna het hulle vir Hom ‘n pers mantel aangetrek.

Hulle het herhaaldelik nader gekom en vir Hom gesê: “Ons groet U, Koning van die Jode.” So is Jesus bespot en verkleineer.

Mens sou dink dat die saak hiermee afgehandel is. Jesus is gevonnis. Hy het Sy vonnis uitgedien. Wat nou? Hy word nie losgelaat nie. Die verhoor gaan aan.

Paulus sê dat hy geen skuld in Jesus vind nie. Hoe nou? Hy is dan al klaar gevonnis en het al klaar die straf ontvang. Die Jode was nog nie tevrede nie, die straf was te lig, Jesus leef nog. Hulle eis dat Hy om die lewe gebring word, net die doodstraf sal hulle tevede stel. Krusig hom! Kruisig hom! Dis die kreet wat weerklink.

Die regter herbevestig dat hy geen skuld in Hom vind nie. Hy is onskuldig. Maar die Jode sê dat hulle ‘n wet  het en dit bepaal dat as iemand hom as die Seun van God voordoen, hy doodgemaak moet word. Hulle het Hom al klaar skuldig bevind. Hulle het Hom al klaar gevonnis! Hulle eis dat die vonnis en dan ook wel die doodstraf dadelik voltrek moet word.

Die regter word bang vir die skare. Hy neem Jesus in sy paleis in. Hy vra: “Waar kom jy vandaan?” As hy nie ‘n antwoord kry nie, wys hy die Beskuldigde daarop dat hy die mag het om Hom vry te laat. Hierop reageer Jesus en sê dat Pilatus net die mag het omdat dit aan hom gegee is. Nog’n keer wil die regter Hom vrylaat. Hy besef al te goed dat Jesus onskuldig is. Die vonnis wat Hy al gehad het, is eintlik meer as genoeg.

Nog is die mense nie tevrede nie. Hulle probeer ‘n ander slinkse plan. Nou gaan dit nie daarom dat Jesus Hom, volgens hulle as Seun van God voorgedoen het nie, maar omdat Hy so aanspraak sou maak op die koningskap.

Die skare dreig die regter. As u Hom vrylaat, is u nie ‘n vriend van die keiser nie. Nou weet ons dat Pilatus, die regter, die goewerneur was. Hy is deur die keiser aangestel. As daar sprake van dislojaliteit was teenoor die keiser, sal hy moontlik sy pos of selfs sy lewe kon verloor. Dan gee hy maar toe. As sy eie belange in gedrag kom, sien hy nie verder kans nie. Laat Jesus dan maar sterf voordat hy dalk sy pos kwyt is.

Hy wens egter so ‘n laaste halfhartige poginkie aan as hy vra of hy hulle koning moet kruisig. Dan hoor hy die skynheilige  reaksie: Ons het nie ‘n koning nie, net ‘n keiser.

Jesus word dan oorgelewer om gekruisig te word. Let op. Ons lees nie dat Pilatus Jesus skuldig gevind het nie. Jesus word nie formeel skuldig bevind nie. Hy word sommer net gevonnis. Ten spyte van al die aanduidings dat Hy onskuldig is. Ten spyte van die feit dat Sy skuld nie bewys is nie, ten spyte van die feit dat Hy nie formeel skuldig gevind is nie, word hy oorgelewer om gekruisig te word.

Jesus dra Sy kruis na die plek waar Sy teregstelling sal plaasvind. Dit was moontlik net die dwarsbalk van die kruis wat Hy moes dra. Na die geseling was Hy so verswak dat Hy dit nouliks sou kon doen. Na Kopbeenplek toe dra Hy Sy kruis.

Daar word Hy gekruisig. Tussen twee rowers word Hy opgehang. Aan die kruis word ‘n oortreding  waarvoor Hy gerkuisig word, vasgespyker: Die koning van die Jode. So moes dit duidelik wees waarvoor Hy ter dood veroordeel is, en gekruisig is.

Jesus is, soos dit die gebruik was, nakend gekruisig. Sy bokleed het die soldate in 4 verdeel. Oor Sy onderkleed het hulle die lot gewerp omdat dit in een stuk geweef was. Totaal ontbloot hang Hy aan die kruis.

Die kruisdood was nie ‘n maklike of ‘n spoedige dood nie. Trouens dit was ‘n langsame en pynlike dood gewees. Dit moes juis dien as afskrikmiddel. Net die ergste misdade is so gestraf en dan ook net in baie verswarende omstandighede. Vir bykans die hele dag sou Jesus aan die kruis hang voor Hy sou sterf.

Jesus, die Gevonnisde. Hoe diep moes Sy lyding nie gewees het nie. Nie net Sy fisiese of liggaamlike lyding nie, dit moes al onmenslik erg gewees het. Die geseling, die doringkroon, die dra van die kruis en uiteindelik ook die kruisiging self.

Die hele proses en vonnisoplegging moes ook ‘n pynlike ervaring gewes het. Van bakboord na stuurboord. Elke keer die verwarring. Hy is onskuldig. Nee, ons het klaar besluit Hy is skuldig! Elke keer ‘n nuwe en ander klag.

Hoe diep moes Sy lyding nie op alle vlakke gewees het nie. Jesus, die volkome mens, het hierdie lyding beleef soos ons dit sou. Dit was geen skynlyding nie.

Dit laat ons net stil en diep kniel voor Jesus, die Gevonnisde. Ons kan dit nie verstaan of verklaar nie. Ons kan net dankbaar kniel vir Sy liefde vir ons. Dat Hy bereid was om hierdie pad vir ons te loop. Hy, in my plek gevonnis. Hy wat ons vonnis gedra het!

Esra 4:24-6:12

Dit is so dat gelowiges ook maar dikwels die wind van voor kry. Hiervan het ons laas Sondag(Esra 4) gelees. Is dit nie wat ons ook al beleef het of nou beleef nie? Dit is genadiglik ook so dat onreg selde baie lank bly voortduur. Hiervan lees ons in Esra 5 en 6. Trouens, hierdie twee gedeeltes of verhale staan lynreg teenoor mekaar. Dit is die blye boodskap wat ook vandag nog tot ons kom.

Vir sestien jaar het die werk aan die tempel tot stilstand gekom. Toe het twee profete, Haggai en Sagaria op die toneel verskyn. Hulle spreek die volk op verskillende wyses aan en roep hulle op om die herbou van die tempel te hervat en die Here met oorgawe te dien.

Dit gebeur nie elke dag nie, maar die volk het na die profete geluister en dadelik gedoen wat die profete gesê het. Serubbabel en Jesua, die goewerneur en die hoëpriester neem die leiding en die volk skaar hulle agter hul leiers en begin bou aan die tempel. Hierin het die profete hulle bygestaan en ondersteun.

Dit word tereg as ‘n geloofsdaad gesien. Mense luister na wat in die naam van die Here gesê word en sit dadelik skouer aan die wiel. Geloof is om te luister en te doen wat van jou gevra word.

Gou het daar weer donker wolke om hulle saamgepak. Tattenai, die goewerneur van die Wes-Eufraat, onder wie se jurisdiksie hulle geval het besoek Jersusalem en vra van wie hulle opdrag gekry het om die tempel te herbou en wil ook weet wie betrokke is by die bouwerk. Miskien het hulle moed in hulle skoene gesak, want dis mos presies wat sestien jaar gelede ook gebeur het, en toe het hulle teenstanders op bevel van die destydse koning, die bouwerk met mag en geweld gestop. Gaan dit nou weer gebeur?

Die bouwerk is egter nie gestaak nie. Dit word bely as genadedaad van die Here. “Maar God het ‘n oog gehou oor die Judese leiers, en die werk is toegelaat om aan te gaan tot tyd en wyl daar aan Darius verslag gedoen is en daar van hom ‘n beslissing oor die saak ontvang is.” (Esra 5:5). Hiermee word weer bely dat die Here in beheer is van alles wat gebeur.

Tattenai rig ‘n amptelike skrywe aan koning Darius, netsoos Regum vroeër aan koning Artasasta geskryf het. Die inhoud van die skrywe van Tattenai verskil egter heeltemal van die van Regum. Waar Regum ‘n emosioneel belade brief skryf, waarin die feite verdraai en die saak eensydig gestel word, is die skrywe van Tattenai ‘n saaklike en objektiewe skrywe.

Hy doen aan die koning verslag en sê dat hy na Jerusalem toe gegaan het en daar by ‘n groot tempel gekom het. Hy gee dan besonderhede oor die bouwerk wat aan die gang was. Hy berig verder dat hy navraag gedoen het oor die bou van die tempel en veral twee dinge wou weet. Hy wou weet van wie hulle die opdrag gekry het om die tempel te bou. Verder wou hy weet wie almal betrokke is by die bouwerk sodat hy die leiers van die projek kon identifiseer.

Tattenai lewer dan relatief uitvoerig verslag oor die antwoord wat hy van die Judeërs gekry het (Esra5:14-16). Op grond hiervan rig hy ‘n versoek aan die koning, sonder om te suggureer wat die koning moet doen. Hy versoek die koning om ondersoek in te laat stel of die aansprake van die Judeërs korrek is en om hom te laat weet wat sy beslissing in die saak is (Esra5:17).

Is dit nie die optrede wat mens van ‘n leier verwag nie? Hy stel ondersoek in. Skryf ‘n gebalanseerde verslag gegrond op feite. Hy stel beide kante van die saak. Hy versoek dat ondersoek ingestel word en dat die hoër  gesag ‘n beslissing maak op grond van die feite en ondersoek. So radikaal anders as die optrede en skrywe van Regum…

So behoort ‘n saak besleg te word. Die vraag is net of ons so optree? Tree ons nie al te dikwels emosioneel en bevooroordeeld op nie? Stel ons ondersoek in of reageer ons op skinderstories en gerugte? Vra ons ander om hulle kant van die saak te stel? Luister ons na beide kante? Of besluit ons sommer vooraf dat ons nie van iets of iemand hou nie of nie hou van wat ander doen nie en dan wil ons dit sommer net stopsit?

Moet ons nie ook meer gereeld die beslissing, hulp en raad van ander vra nie? Ook die saak van die ander party behoort voorgelê te word en gevra word dat ondersoek ingestel en ‘n beslissing gegee word nie.

Die optrede van Tattenai word as voorbeeld voorgehou van hoe ons behoort op te tree waar daar verskille is, hetsy op persoonlike vlak of waar aak al. Dan kan gesê word dat God ‘n oog daaroor en oor almal gehou het.

Koning Darius tree dan ook op soos ‘n mens van ‘n leier van formaat sou verwag. Hy laat ondersoek instel. Logies en beredeneerd tree hy op. Hy kry ‘n afskrif van die proklomasie van Kores. Dit word hier aangehaal. Opvallend is dat dit hier vollediger weergee word as in Esra 1. Op grond van die dokumentêre bewys dat die Judeërs die waarheid gepraat het, kom die koning tot ‘n beslissing. Dit stel hy op skrif.

Hy gee eerstens bevel dat die Judeërs ongehinderd mag voortgaan met die bouwerk.Niemand mag hulle stop of verhinder of pla nie. Die Judeërs mag die tempel bou! Twedens bevel hy dat die bouwerk vanuit die staatskas gefinansier word. “Sonder versuim en nougeset moet die koste aan daardie manne uitbetaal word uit die koninklikke fondse” (Esra6:8). Die koste word deur die staat gedra, maar dit moet nougeset gedoen word. Korrupsie sal nie toegelaat word nie. Derdens geed ie koning opdrag dat offerdiere aan hulle verskaf moet word. Die koning doen alles in sy vermoë dat die offerdiens aan die Here kan aangaan. “Dit moet elke dag gedoen word, sonder om ‘n dag oor te slaan, sodat hulle vir die God van die hemel offers akn bring wat vir Hom aanneemlik is en kan bid dat die lewens van die koning en sy seuns gespaar mag word”(Esra 6:10). Darius het die Persiese godsdiens aangehang. Tog ies die “heidense” koning dat die offerdiere aan die gelowiges voorsien word sodat die gelowiges offers aan die Here kan bring. Hy ondersteun hulle  in hulle aanbidding van die Here! Koning darius doen nog iets: hy vra dat hulle vir hom en sy seuns sal bid! Miskien kan mens vanuit die Persiese koning se perspektief redeneer dat hy maar net nog ‘n godsdiens in sy ryk ondersteun en wou hê dat net nog ‘m god vir hom gebid sal word. Mag wees. Feit bly dat die gelowiges nie net kon deel in die voorregte wat die koning aan hulle verleen het nie. Hulle het nou ook ‘n verantwoordelikheid teenoor die koning gehad. Hulle moes vir hom en sy seun bid. Laastens stel die koning dit baie duidelik dat daar baie sterk opgetree sal word indien enigiemand hierdie bevel sou verontagsaam of die Judeërs enige skade sou berokken.

Darius word hier as voorbeeld voorgehou van hoe ‘n mans teenoor ander, en veral teenoor ondergeskiktes behoort op te tree. Hy tree objektief op en stel ondersoek in. Hy antwoord beredeneerd en logies. Hy tree op tot die beswil van almal. Hy ondersteun hulle wat ondersteuning nodig het. Hy vra hulle ook hulle ondersteuning en voorbidding. Dit kan dan gevra word: Hoe tree jy op? By die werk? Teenoor ons werkers, of ondergeskiktes en bure en kinders? Bid ons vir die regeerders en die regering, ongeag of hulle Christene is of nie?

Darius het deur sy optrede die gelowiges in staat gestel om hulle roeping uit te voer en die Here te dien. Hulle kond ie tempel herbou en die Here dien. Stel ons optrede ander in staat om hulle roeping uit te voer en die Here te dien? Stel ons optrede ander in staat om hulle del te doen in die heropbou van die gemeenskap? Is ons almal besig om ons gemeenskap te herbou tot eer van God?

Esra 4:1-23

As daar een ding is waarvan mens maar seker kan wees, dan is dit dat jy een of ander tyd teenspoed sal kry. Een van die tragiese werklikhede wat deur die eeue nog altyd voorgekom het, is dat mense met slinkse planne en geheime agendas al te dikwels met hulle agterbakse planne geslaag het. Dis vandag nog so en sommige van ons het dit seker al persoonlik beleef. Hoe tragies dat gelowiges ten prooi val van mense met agterbakse planne.

Nou is dit ook so dat ons nêrens in die Bybel ‘n belofte kry dat dit altyd sal goed gaan met gelowiges nie. Trouens, ons lees dikwels dat gelowiges swaar gekry het. Dikwels kan die swaarkry direk toegeskryf word aan die optrede van ongelowiges en mense met bybedoelings. Daarvan het ons ook sopas weer gelees.

Dis ‘n verhaal van agterbakse optrede. Vyande van Israel wend die een poging na die ander aan om hulle te laat afsien van die tempelbou en om sodoende hulle moraal te ondermyn en die lewe vir hulle ondraaglik te maak.

Eers kom die vyande van Israel en bied ewe vroom aan om te help om die tempel te bou. Hulle beweer dat hulle dieselfde God as die Judeërs aanbid en dat dit hulle die reg sou gee om deel te hê aan die herbou van die tempel. Ons weet egter dat hulle godsdiens nie suiwer was nie, en so was hulle motief ook nie suiwer nie. Hulle het godsdiens gebruik as rookskerm om die werk in die wiele te ry.

Dis tragies dat godsdiens selfs tot vandag toe nog gebruik word as rookskerm. Daar is mense wat godsdiens as rookskerm gebruik vir politieke of ekonomiese redes of om die een of ander sosiale doelwit te bereik of vir persoonlike gewin. Daarop moet ons bedag wees.

Soos Serubbabel wat deur hulle planne gesien het en hulle aanbod van die hand gewys het. Hy sê: “Julle bou nie saa met ons aan die tempel van ons God nie. Ons alleen sal vir die Here God van Israel bou. Ons het die opdrag van die koning self gekry.” (Esra 4;3).

Maar dit was nie die einde van die probleme nie. As plan A nie slaag nie, probeer hulle plan B. “Die nie-Israelitiese inwoners van die omgewing het toe die volk van Juda probeer moedeloos en bang maak om die bouplanne in die wiele te ry”(Esra4:4).

Daar is niks nuuts onder die son nie. Toe al, het mense met verskuilde agendas en slegte motiewe ander moedeloos en bang probeer maak. Toe al het omkopery voorgekom. En hulle hou aan en aan. Van die tyd van Kores tot die tyd van koning Darius. Vir jare hou hulle net aan en aan. Ten minste tien jaar karring hulle so aan. Genoeg om enigeen moedeloos te maak. Maar ook die plan werk nie. Die gelowiges hou aan bou en gaan voort met hulle geloofstaak…

Maar dan gaan die vyande oor tot plan C. Hulle rig ‘n amptelike skrywe aan die nuwe koning. Dis nou al amper vyftig jaar na die proklamasie van koning Kores! Die inhoud van die brief is emosioneel sterk gelaai. As mens nie feite het nie, dan gebruik jy maar emosie. Veral as jy ander in die moeilikheid wil bring en jy feite moet verdraai om jou werklike doel te bereik. So word na Jerusalem verwys as die “rebelse, slegte stad” (Esra4:12).

In die brief skep hulle die indruk dat die Judeërs die stad herbou met die doel om in opstand te kom teen die koning. Hulle sou dan kwansuis ophou belasting betaal as die stad eers herbou is. Dit sou daartoe lei dat die koning skade lei. Nou waar kom hulle daaraan? Is dit nie maar uit die duim gesuig nie? Die doel van die herbou was mos nie om in opstand te kom nie en bowendien is die herbou van die stad aangepak in ooreemstemming met die beleid en meer nog, met die goedkeuring en ondersteuning van die koning.

Hoe tragies dat mense ander beskinder en beswadder. Dat mense lieg om persoonlike voordeel te trek en ander te benadeel. Tog kom dit vandag nog voor. Selfs in kerklike kringe en onder gelowiges.

Wat hierdie verhaal nog skokkender laat verloop, is dat die koning net so emosioneel reageer. Mens verwag tog ‘n groter mate van objektiwiteit van ‘n koning. Aan die gekef van ‘n brakkie steur mens jou nie, maar mens verwag mos nie van ‘n leeu om te kef nie (so lui die Xhosa-slagspreuk).

Pleks dat die koning deeglik ondersoek instel na die rede waarom die Judeërs terruggekeer het na die sanksie wat hulle gehad het om die stad te herbou, is hy tevrede dat hulle die warheid praat as hy verwysings na vroeëre opstande in Jerusalem kry. Dan gee hy sommer daar en dan opdrag dat die Judeërs met mag en geweld verhinder moet word om met die werk aan te gaan. Is dit nie tragies nie. Nou kry die vyande die oorhand en laat geen gras onder hulle voete groei om die werk met mag en geweld te stop nie. So het die bouwerk aan die tempel en stad tot stilstand gekom. Die slinkse planne het na jare geslaag.

Die boek Esra is aanvanklik geskryf vir mense wat onder soortgelyke omstandighede geleef het. Hulle het ook te kampe gehad met mense wat met slinkse planne hulle voortbestaan en geluk bedreig het. Mense wat ewe vroom onder die dekmantel van godsdiens hulle werk wou ondermyn. Mense wat hulle gedreig en bang gepraat het. Mense wat ander omgekoop het. Mense wat selfs skynbaar formele skrywes aan die owerheid gerig het om te kla en versinde klagtes teen hulle ingebring het.

Die boodskap van hierdie hoofstuk was dan aan die een kant om vir gelowiges te sê dat geloof  nie ‘n waarborg tot sukses is nie. Dit gaan nie noodwendig altyd goed met gelowiges nie. Gelowiges kry ook swaar en beleef ook teenstand. Ten grondslag hiervan lê die boodskap dat die sukses wat ongelowiges met slinkse planne bereik, nie permanent is nie. Dit kom in die volgende hoofstuk na vore.

Gelowiges word dus opgeroep om onder alle omstandighede getroue  te bly aan die Here.

Dit is ook die boodskap vir ons. Ons kry ook soms te doen met mense wat ons nie goedgesind is nie. Daar is mense wat met allerlei praatjies onmin saai, gelowiges probeer moedeloos of bang maak. Ons kry vandag nog mense wat formeel beswaar maak teen aksies van geowiges en wat emosionele dinge skryf, die feite verdraai en ongegronde afleidings en voorspellings maak. Dit kan daartoe lei, soos al baie keer daartoe gelei het, dat geloofsaksies in verkeerde lig gesien word en gestop of gestaak word.

Esra 4 wil ook vir ons sê dat dit nie altyd net voor die wind sal gaan met gelowiges nie en dat gelowiges nie altyd suksesvol sal wees nie. Geloof is nie ‘n waarborg vir sukses nie. Maar ons dien die Here nie sodat dit met ons goed kan gaan nie. Dit sou ‘n vals grondslag van geloof wees. Ons dien die Here immers omdat Hy ons Here en ons God is wat ons verlos het. Daarom word ons opgeroep om Hom te dien, selfs al beleef ons terugslae, aanslae en teenspoed. Dien die Here te alle tye en onder alle omstandighede…

Rigters 11:6-12:7

Nood leer bid. Hoe goed ken ons nie hierdie uitdrukking nie. Kom ons wees eerlik: was ons nie almal al hieraan skuldig nie? As dinge skeefloop en ons is in die moeilikheid, en ons weet nie herwaarts of derwaarts nie, dan bid ons. En as ons in die nood bid, dan maak ons allerlei beloftes.

As die Here ons uit hierdie situasie red of ons help, dan sal ons dit of dat doen of nooit ooit dit of dat doen nie. Ja, ons het dit al almal gedoen! So het ons almal al die Jeftapad geloop. Daarom moet ons maar weer mooi luister na hierdie aangrypende en tragiese verhaal. Hierdie verhaal is mos in die Bybel opgeneem sodat ons onsself daarin kan sien en daaruit kan leer.

Die verhaal is eintlik baie tragies. Jefta was die seun van Gilead. Gilead was ‘n vooraanstande stamleier, en Jefta was egter ‘n buite egtelike kind. Sy ma was ‘n prostituut. Tog het hy in die huis van Gilead groot geword. Uit die verhaal kan ons aflei dat hy tot na die dood van sy pa deel van die familie was.

Toe die ander seuns van Gilead groot geword het, het hulle Jefta weggejaag. Dit was sekerlik die laaste strooi. Voor dit het hulle hom na alle warskynlikheid ook met minagting behandel. Op hom neergesien. Hy is gespot en verag, en dit oor sy ma.

Die heel eerste ding wat ons van Jefta lees, is dat hy ‘n dapper soldaat was. Was dit nie dalk meer uit jaloesie as enigiets anders dat hy weggejaag is nie? Die feit dat sy ma ‘n prostituut was, was dalk maar net ‘n rookserm om van hom ontslae te raak omdat sy broers in ander opsigte in sy skadu gestaan het.

Hoe wreed kan mense nie wees nie. Tussen broers en susters is daar soms nie baie liefde nie. Hoe baie keer word daar nie op grond van jaloesie lelik opgetree nie.

Jefta is verwerp. In daardie tyd was dit veel erger as vandag die geval is. Mens was deel van ‘n familie en jou bestaan en alles het saamgehang met jou posisie in die familie. Destyds het kinders mos nie as hulle volwassenheid bereik het, die ouerhuis verlaat en ‘n eie beroep en rigting gevolg nie.

Nou het Jefta geen heenkome gehad nie. Om dinge erger te maak het ‘n klomp leegleêrs hom gevolg! Die toekoms het nie rooskleurig gelyk nie. Tog blyk dit dat hy nie sleg gedoen het nie. Inteendeel, toe dinge vir die broers en familie en stam en selfs die volk duister gelyk het, het hulle hom genader om hulle uit die verknorsing te help! Met die hoed in die hand nader hulle die man wat deur hulle weggejaag is.

Nou is hy goed genoeg! Is dit nie tipies nie! Die verworpene word  nader geroep as dit pas! Sien ons nie iets van onsself in die broers raak nie!

Ek dink ons sou almal gereageer het het as ons in sy skoene gestaan het: “Julle het my gehaat. Julle het my weggejaag uit my pa se huis uit. Waarom kom julle nou dat julle in die moeilikheid is na my toe?” (Rigters 11:7).

Jefta onderhandel met hulle. Hy maak ‘n ooreenkoms met hulle. Hy sal help, maar dan moet hy hulle leier word! Hulle kon nie anders as om dit te aanvaar nie! Jefta was nie onder ‘n kalkoen uitgebroei nie. Hy maak selfs seker dat die ooreenkoms in die tempel bekragtig word. Sy posisie as nuwe leier is verseker! Jefta is ‘n onderhandelaar van formaat!

Dit kom ook na vore in sy optrede teenoor die koning van die Amoriete. Hy begin met onderhandelings. Hy wil weet waarom die Amoniete hulle wil aanval. Die antwoord is dat dit gaan oor grondbesit. Volgens die koning van die Amoniete het die Israeliete die grond in besit geneem toe hulle uit Egipte uit opgetrek het. Jefta het ‘n ander perspektief. Hy wil nie weet hoekom die grondeis nou na driehonderd jaar eers na vore kom nie, maar wys daarop dat die eis ongegrond is omdat hulle nie die grond verower het nie en nie onreelmatig in besit geneem het nie. Jefta is ‘n onderhandelaar wat sy onderhandelinge voer op grond van feite. As die onderhandelinge op ‘n dooie punt uitloop, tree hy op. Luister mooi. Hy tree nie impulsief op nie. Hy probeer eers alle moontlikhede. As dit nie slaag nie, dan tree hy militêr op. Hy was nie verniet ‘n dapper soldaat nie. Eers onderhandel, dan oorlog!

Is Jefta nie vir ons ‘n voorbeeld nie? Moenie sommer instorm nie. Dink voor jy doen. Mak seker van jou feite. Probeer om sake uit te praat. Moenie emosioneel optree nie, maar baseer jou optrede op feite. Hy is ook ‘n voorbeeld as sy optrede nie net op historiese feite gebasseer is nie, maar ook op geloofsoortuigings. Hy is staan op sy beginsels. As onderhandelinge nie help nie en as hy die ander nie kan oortuig nie, dan tree hy op volgens sy geloofsoortuigings. Miskien kom ons baie meer Jefta’s kort.

Toe Jefta opgeruk het na die oorlogsfront, maak hy ‘n gelofte aan die Here. “As U die Ammoniete vandag heeltemal oorgee in my mag, sal die een wat my uit my huis tegemoet kom wanneer ek behoue terugkom van die Ammoniete af, aan die Here behoort: ek sal hom as brandoffer offer.” (Rigters 11:30).

Ai tog! Dit wil voorkom of die dapper soldaat bang is. Nie dat mens  hom seker kan kwalik neem nie. Die manne onder sy bevel was nie profesionele soldate nie. Hy was nie eers heeltemal seker van hulle toegewydheid en vaardighede nie. Sou hulle in staat wees om met sukses op te tree? Die vyand was groter en sterker as hulle. Daar het ‘n baie moeilike tydjie gewag.

Ons sou na alle waarskynlikheid ook maar baie bang gewees het. Hier is tog iets anders. Jefta, die onderhandelaar, alweer besig om te onderhandel… as die Here hom sal help, dan sal hy… Dit laat mos al klaar die ligte aangaan. Hy stel ‘n voorwaarde aan God. Die Here moet hom help om die oorwinning te behaal. Dan sal hy wat Jefta is, ‘n offer bring. Is hy nie besig om te probeer om God te manipuleer nie? En dit mag mos nie. Mens kan mos nie eise aan die Here stel nie. En dit is presies wat hy hier doen…

Dit wil verder voor kom of Jefta ‘n berekende kans vat. Hy verwys na die een wat hom tegemoet sal kom en sê dat hy hom sal offer. Nou weet ons dat Jefta op daardie stadium nog net een dogter gehad het en nog nie ‘n seun nie. Hy het aangeneem dat een van sy slawe hom eerste tegemoet sal gaan, soos wat die gebruik destyds was. Hy is bereid om een van sy slawe te offer as brandoffer. Wat ‘n verskriklikke belofte maak hy nie! Maar daardeur is dit duidelik dat hy nie juis veel van sy slaaf gedink het nie!

Maar laat ons nie so hard oordeel nie. Miskien sien ons iets van onsself hierin raak. Is dit nie so dat ons soms snaakse spronge maak as ons in ‘n moeilike situasie is nie? Dan maak ons nie net beloftes nie, maar is die beloftes wat ons maak nie Bybels regverdigbaar nie.

Soms kan dit so selfsugtig en selfgesentreerd wees. Is ons nie maar besig om met God te wil onderhandel nie? As U…dan sal ek…Miskien beloof ons nie om mense te offer nie, maar ons maak allerlei beloftes. Ek sal nooit weer drink nie, ek sal nie meer rook nie, of wat ookal, as U my net uit hierdie gemors kan help.

Jefta moes ‘n baie duur prys betaal! Hy moes sy enigste kind offer! Dit kan ons wel van Jefta sê: hy het sy woord gestand gedoen. Anders as wat die meeste van ons doen. Ons vergeet mos ons beloftes al te gou. As die son weer skyn, verdwyn die krisisbelofte soos mis voor die son.

Jefta het woord gehou. Kan ons ons indink in sy situasie? Kan ons ons in die skoene van sy dogter plaas? Hoe moes sy voel? Wat het alles deur haar kop gegaan? In die storie lees ons niks van haar gevoel of emosie nie. Net dat sy gevra het om 2 maande saam met haar vriendinne deur te bring. Sy berus haar en stel haar tot beskikking van haar pa om sy gelofte gestand te doen… Ek sou dit nie kon doen nie. In elk geval nie so gelate nie. Jaarliks is daarna ‘n herdenkingsfees gehou om hierdie onbybelse daad te herdenk. Jefta is so jaarliks herhinner aan sy onbesonne daad.

Dink tog voor jy praat. Moenie in die uur van nood beloftes maak wat jou duur te stank an kom nie. Jou groot mond kan jou duur te staan kom! Is dit nie die rede waarom Jakobus ons ook waarsku en daarop wys dat die tong groot skade kan aanrig nie?

Die Jefta verhaal roep ons almal op om God te vertrou en nie ydel beloftes te maak en ook om te dink voor ons praat, want jou groot mond kan jou duur te staan kom.

Hierdie verhaal wil ons verder waarsku dat ons groot mond en veral dit wat ons so onnadenkend sê, ‘n groot impak op die lewens van ons gesinne en ons kinders kan hê. Miskien lei dit wat ons so onnadenkend sê, nie tot die fisiese dood van ons kinders nie, maar baie kinders se lewens is al verwoes deur dit wat hulle ouers gesê het. Soms sê ouers in die hitte van die oomblik lelike dinge vir hulle kinders en dit laat lewenslange letsels. Soms sê ouers dinge van hulle kinder swat blywende skade aanrig. Soms praat ouers oor dinge wat hulle kinders se lewesn verwoes.

Ouers moet baie versigtig wees wat hulle sê. Hierdie verhaal roep elke gelowige ouer op om in verbondenheid aan die Here te leef, ongeag ons herkoms en agtergrond, ongeag die omstandighede waarin ons verkeer en om op die Here te vertrou, nie onnadenkende beloftes te maak of enigiets onnadenkend te sê wat ons lewens en die van ons kinders kan skaad of verwoes nie…